Ana Sözleşme

 

Bölüm	Konu Başlıkları	Sayfa
BİRİNCİ BÖLÜM	Kuruluş ve Amaç, Kuruluş, Unvan, Süre, Merkez ve şubeler, Çalışma bölgesi, Amaç, Çalışma konuları	1
İKİNCİ BÖLÜM	Ortaklık İşleri, Ortaklık, Ortaklık şartları, Sorumluluk ve ek ödemeler, Başvurma şekli ve ortaklığa kabul	2-3
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM	Ortak Kooperatiflerin Hak ve Görevleri, Ortak kooperatiflerin görevleri, Ortak kooperatiflerin hakları, Ortak kooperatiflerin haklarını kullanma şekli, Ortaklığın sona erme şekli, Ortaklıktan çıkarılma, Ortaklıktan çıkarılma kararının verilmesi ve itiraz, Süre ve ortaklığın düşmesi, Ortaklığı sona erenlerle hesaplaşma süresi ve yükümlülük, Ortaklığa tekrar alınma şartları, Ortaklık senedi, Ortaklık payları, şahsi alacaklılar, Sermaye, Ortaklık paylarının ödenme şekli, Borç para alma, Ayn nevinden sermaye ile ortaklık, Değer biçme, bilirkişi, Hak ve vecibelerde eşitlik, Bilgi edinme hakkı, Ticari defterler ve sır saklama, Birliğin sorumluluğu, Ortak kooperatiflerin sorumluluğu, Ek ödeme, İflas halinde usul, Birliğe yeni giren ortak kooperatiflerin sorumluluğu, Birliğin dağılması halinde sorumluluk, Sorumlulukta zaman aşımı	3-9
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM	Birliğin Hesapları, Gelir-gider farkları ve bölünmesi, Yatırım ve geliştirme fonu, Merkez birliğine yardım fonu, Sosyal hizmetler fonu, Kefalet fonu, Yedek akçelerin kullanılması, Yedek akçelerin dağıtılma durumu	9-11
BEŞİNCİ BÖLÜM	Birliğin Organları, Organlar, Genel kurul, Genel kurulun devredilemeyen yetkileri, Genel kurulun görevleri, Genel kurul toplantıları, Kuruluş genel kurul toplantısı, Olağan genel kurul toplantısı, Olağanüstü genel kurul toplantısı ve çağrı, Ortak kooperatiflerin isteği üzerine genel kurul çağrısı, Çağrının şekli ve gündem, Genel kurul toplantısına elektronik ortamda katılım, Toplantıya başlama, Hazır bulunanlar listesi, Karar yeter sayısı, Bütün ortak kooperatiflerin hazır bulunması hali, Oya katılamayacaklar, Yönetim kurulu, denetleme organı ve Merkez Birliği temsilcilerinin seçimi, Bilânçonun tasdiki ve ibra, İbranın etkisi, Genel kurul toplantısına ait belgelerin resmî makamlara gönderilmesi, Kararların bozulması ve şartları, Yönetim kurulu görevi ve üye sayısı, Yönetim kurulu görev dağılımı ve temsil yetkisi, Yönetim kurulunun üyelik şartları, Yönetim kurulu üyelerinin hak ve sorumluluğu, Yönetim kurulu üyeliğinin boşalması, Yönetim kurulu üyelerinin ücretleri, Yetki devri, Yönetim kurulunun görevleri, Görev devri, Yönetim kurulu kararlarının yazılması, Yönetim kurulunun sorumlulukları, Yönetim kurulu üyelerinin kişisel sorumlulukları, Haksız fiillerde sorumluluk, Tescil, Birliğin acze düşmesi halinde yapılacak işler, İşten çıkarma, Denetleme organı seçimi ve üye sayısı, Denetleme organı üyelik şartları, Denetleme organı üyelerinin görevine son verme, Denetleme organı üyelerinin sorumlulukları, Denetleme organının çalışma şekli, Denetleme organı üyelerinin görevleri, Denetleme organının diğer yetkileri, Denetleme organı üyeliğinin boşalması, Denetleme organı toplantı ve raporları, Denetleme organı raporlarının imzalanması ve sorumluluk, Denetleme organı üyelerinin sır saklama yükümlülüğü, Dış denetim konusu ve kapsamı, Hesap tetkik komisyonu seçimi, Müdür tayini ve görevine son verilmesi, Müdürlük şartları, Müdürlük ve personel ücretleri, Müdürün görevleri, İdari ve teknik personel, Müdürün yetki ve sorumluluğu, Personelin işten çıkarılması, Birliği temsil ve imza yetkisi, Ortak kooperatiflerin denetimi	11-30
ALTINCI BÖLÜM	Merkez Birliği ile İlişkiler, Merkez Birliğine giriş, başvurma şekli, itiraz ve yükümlülük, Merkez birliği temsilciliği, Denetim, eğitim ve danışmanlık	31
YEDİNCİ BÖLÜM	Birliğin Dağılması, Dağılma sebepleri, Tasfiye kurulu ataması ve ücret, Ticaret siciline bildirme, Tasfiye mamelekinin paylaştırılması, Tasfiye hali, Tasfiye memurlarının azli, Aktifleri satma yetkisi, Tasfiye işleri, envanter ve bilanço, Alacaklıları davet ve koruma, Defter ve bilgisayar kayıtlarının saklanması, Birlik unvanının ticaret sicilinden çıkarılması, Tasfiye kurulunun sorumluluğu, Birleşme suretiyle dağılma	32-34
SEKİZİNCİ BÖLÜM	Mali Hükümler, Muhasebe usulü, Hesap yılı, Defter tutma mükellefiyeti, Yevmiye defteri, Defteri kebir, Envanter defteri, Ortaklar defteri, Yönetim kurulu karar defteri, Genel kurul toplantı ve müzakere defteri, Defter onayları, Avanslar ve ödemeler	34-37
DOKUZUNCU BÖLÜM	Çeşitli Hükümler, Teftiş ve denetleme, Ticaret kanunu hükümlerine atıf, Belirlenen bölgelerde birlik bulunmama hali	37-38
ONUNCU BÖLÜM	İntibak ve Yürürlük, İntibak, Yürürlük, Birliğin Kurucu Ortakları, İlk Yönetim Kurulu, İlk Denetleme Organı	38-40

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

S.S......................................... BÖLGESİ HAYVANCILIK KOOPERATİFLERİ BİRLİĞİ

ANASÖZLEŞMESİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Kuruluş ve Amaç

 

Kuruluş

MADDE 1- (1) Bu anasözleşme hükümlerini kabul ederek ortaklığa giren ve girecek olan aynı çalışma konularına sahip kooperatifler arasında 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre değişir ortaklı değişir sermayeli Sınırlı Sorumlu... Bölgesi Hayvancılık Kooperatifleri Birliği kurulmuştur.

(2)     Birlik, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tescilden önce birlik namına iş ve işlem yapanlar bunlardan şahsen ve zincirleme olarak sorumludurlar.

(3)   Anasözleşmede yapılacak değişiklikler kuruluştaki usule tabidir. 

Unvan

MADDE 2- (1) Birliğin unvanı Sınırlı Sorumlu ……………. Bölgesi Hayvancılık Kooperatifleri Birliği’dir.

(2) Kısa adı,................ HAYKOOP’dur.  

Süre

MADDE 3- (1) Birlik süresizdir.  

Merkez ve şubeler

MADDE 4- (1) Birliğin yönetim merkezi.............................. ilidir.

(2)   Birlik, gerekli gördüğü takdirde yurt içinde ve yurt dışında şubeler açabilir. Şubeler, merkezin sicil kaydına atıf yapılmak suretiyle bulundukları yer ticaret siciline tescil olunurlar. 

Çalışma bölgesi

MADDE 5- (1) Birliğin çalışma bölgesi................................. ili/illeridir. 

Amaç

MADDE 6- (1) Birliğin amacı, ortak kooperatiflerin hayvan ve hayvan ürünleri değerlendirme ve pazarlama konularındaki müşterek menfaatlerini korumak, bu hususta iktisadi faaliyette bulunmak, faaliyetlerini koordine etmek ve denetlemek, dış memleketlerle olan münasebetlerini düzenlemek, kooperatifçiliği geliştirmek ve eğitim yapmaktır. 

Çalışma konuları

MADDE 7- (1) Birlik, 6 ncı maddede yazılı olan amacın gerçekleştirilmesi için aşağıda belirtilen konularda faaliyet gösterir;

a) Hayvancılık konusunda faaliyet gösteren ortak kooperatiflerin ve bunların ortaklarının hayvan ve hayvan ürünlerinin verimini artırıcı ve değerlendirici tesisleri kurmak,

b) Ortak kooperatiflerin hayvancılık konusunda ihtiyaç duyacakları damızlık hayvan, ilaç, makine, alet ve ekipmanlarla diğer girdileri imal etmek, üretmek veya ucuz ve kredili olarak temin etmek,

c) Ortak kooperatiflerin ürünlerinin iç ve dış pazarlarda tanıtılması ve pazarlanması için gerekli faaliyetlerde bulunmak,

ç) Amaç ve çalışma konuları ile ilgili olarak taşınır ve taşınmaz mallar edinmek,

d) Hayvancılığın gerektirdiği ithalat ve ihracat işlemlerini yapmak,

e) Ortak kooperatiflere hukuki, mali ve teknik konularda yardımcı olmak; gerektiğinde bu konularda eğitim, denetim ve danışmanlık hizmeti vermek,

f) Kamu kurum ve kuruluşları ile bankalardan sağlanacak kredi işlemlerinde ortaklarına kefalet etmek, gerektiğinde kredi kullanmak veya kullandırmak, bunun için gerekli ipotek işlemlerini yapmak, gerçek kişilerce ve resmi kuruluşlarca yapılacak her nevi yardım ve bağışı kabul etmek, destekleme ödemelerine aracılık etmek,

g) Çalışma konularıyla ilgili şirket kurmak ve kurulmuş olan şirketlere iştirak etmek,

ğ) Amaç ve çalışma konularında gazete, dergi, kitap çıkarmak ve her türlü yayın faaliyetlerinde bulunmak; gerektiğinde seminer, sempozyum, panel, konferans gibi toplantılar ile fuar düzenlemek, düzenlenenlere katılmak,

h) Birliğe bağlı kooperatif ortaklarının sosyal güvenceye kavuşması için gerekli çalışmaları yapmak, her türlü sigorta hizmetlerinin sağlanmasında aracılık etmek.

ı) Kırsal turizm faaliyetinde bulunmak,

i) Ortak kooperatif ortaklarının; sosyal, kültürel, ulaşım ve benzeri konularındaki ihtiyaçlarını gidermeye yönelik faaliyette bulunmak,

j) Çevre korumaya yönelik faaliyetlerde bulunmak,

k) Lisanslı depoculuk faaliyetlerinde bulunmak,

l) Ortak kooperatif ortaklarının hayvan beslemede kullandıkları kaba, kesif ve silo yemleri vb. yem girdisinin temini amacıyla; yem bitkilerin üretimi, işlenmesi, muhafazası, depolanması, paketlenmesi, silaj yapımı ve pazarlanmasına yönelik işletme ve tesisleri genel kurulun belirlediği esaslar dahilinde kurmak, satın almak, kiralamak ve kurulu bulunanlara iştirak etmektir.

(2) Birinci fıkranın (i) bendinde belirtilen faaliyetlerden, Birlik ortağı kooperatif ortaklarının birinci derece yakınları olan anne, baba, eş ve çocukları da yararlanır.

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

Ortaklık İşleri

 

Ortaklık

MADDE 8- (1) Birliğin ortak sayısı sınırsızdır. Ancak kuruluşta en az yedi kooperatifin bir araya gelmesi şarttır. 

Ortaklık şartları

MADDE 9- (1) Aşağıdaki şartları taşıyan tarımsal kalkınma kooperatifleri ile kendi anasözleşmelerinin çalışma konularında hayvancılık konusunda hüküm bulunan sulama kooperatifleri Birliğe ortak olabilir.

a) Tarım ve Orman Bakanlığınca tespit edilen bölge içinde kurulu bulunmak,

b) Başka bölgelerdeki aynı konularda faaliyet gösteren ve bu anasözleşme ile kurulan kooperatifler birliğine ortak olmamak,

c) Anasözleşmenin 7 nci maddesindeki konularda fiilen faaliyette bulunmak. 

Sorumluluk ve ek ödemeler

MADDE 10- (1) Birlik, ortaklarına kendi varlığının dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyorsa, bu halde ortak olmak isteğinde bulunan kooperatifler, bu sorumluluk ve yükümlülükleri kabul ettiğini yazılı olarak bildirdiği takdirde değer taşır. 

Başvurma şekli ve ortaklığa kabul

MADDE 11- (1) Birlik ortağı olmak isteyen kooperatifin:

a) Anasözleşmesinde birliğe girilmesine ait hükmün bulunması ve genel kurulundan birliğe giriş kararının alınmış olması,

b) Birlik anasözleşmesinde yazılı ortaklık hak ve ödevlerini kuruluşta anasözleşmeyi imzalayarak, sonradan girişte ise anasözleşme hükümlerinin kabul edildiğini gösteren ortaklık dilekçesi vermek suretiyle kabul etmiş olması,

c) Kooperatifin mal varlığını gösterir bir bilanço vermiş olması gereklidir.

(2) Yönetim kurulu ortaklığa giriş isteğinde bulunan kooperatiflerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırarak uygun olanların müracaatlarına istinaden ortaklığa kabul kararını karar defterine yazar. Yönetim kurulu başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır ve kararını ortak olma isteğinde bulunan kooperatife taahhütlü mektupla veya elden imza karşılığında tebliğ eder.

(3) Kabul kararı verilen ortak kooperatifin taahhüt ettiği nakdi sermaye payının 1/4’ünün karşılığı olan miktar tahsil edilir. Girişte ortaklık vecibesini yerine getirmeyen kooperatiflerin ortaklık hakkı doğmaz.

(4) Ortaklığa kabul edilmeyen kooperatifler, Birlik denetleme organı aracılığıyla Birlik genel kuruluna müracaat edebilirler.

(5) Sonradan ortaklığa kabul edileceklerden, üçüncü fıkrada belirtilen sermaye paylarından ayrı olarak genel kurula katılanların yarısından bir fazlasının kabulü ile alınacak karar doğrultusunda; Birliğin mevcut mal varlığının, anasözleşmenin “Değer biçme bilirkişi” başlıklı 28 inci maddesinde belirtilen şekilde değerinin tespit edilerek bulunan miktarın Birliğe ortak kooperatif sayısına bölünmesi neticesinde ortaya çıkan tutar kadar genel kurulca belirlenen vadede Varlıklara Katılım Payı alınması mümkündür. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ortak Kooperatiflerin Hak ve Görevleri

 

Ortak kooperatiflerin görevleri

MADDE 12- (1) Ortak kooperatiflerin görevleri şunlardır:

a) İlgili kanunlar, anasözleşme ve yönetmelik hükümlerine uymak,

b) Birliğin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak, birliğin bütün hizmetlerine yardımcı olmak,

c) Yüklendiği ortaklık paylarını, varsa ek ödemelerini, kredi ve avanslardan doğan ve vadesi gelen borcunu, zamanında ödemek,

ç) Birliğe olan her türlü vecibelerini yerine getirmek,

d) Finansman müesseselerinden birlik adına ortakların müteselsil kefaleti ile kredi alınması durumunda, alınan kredinin geri ödemesinde payına düşen miktarı zamanında ödemek.

Ortak kooperatiflerin hakları

MADDE 13- (1) Ortakların hakları şunlardır:

a) Genel kurul toplantısına katılmak,

b) Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporunu, bilançoyu, gelir gider farkı hesaplarını ve denetçi raporlarını genel kurulun yıllık toplantısından en az on beş gün öncesinden itibaren bir yıl süre ile Birlik merkezinde, varsa şubelerinde ve Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBİS)’ten incelemek,

c) Gerektiğinde ilgili makamlara başvurarak görev ve hakları ile ilgili konularda yardımcı olunmasını istemek,

ç) Kanun ve anasözleşmede yazılı her türlü haklardan faydalanmak,

d) Gerektiğinde, yönetim kurulunun kararlarına karşı denetleme organına, genel kurul kararlarına karşı da yargı organlarına itiraz hakkını kullanmak,

e) Genel kurula katılma hakkını haiz ortak kooperatifleri ve temsilcilerini gösterir listeyi KOOPBİS üzerinden incelemek,

f) Ortağı olduğu birliğin adres, iletişim bilgileri, ticaret sicili kayıtları, gayrimenkul durumu, genel kurul toplantı evrakı, yetkili yönetim, denetleme organı, tasfiye kurulu üyeleri, dış denetçi ve birliğin diğer ortak kooperatiflerine dair bilgilere KOOPBİS üzerinden erişebilmek. 

Ortak kooperatiflerin haklarını kullanma şekli

MADDE 14- (1) Birlik ortağı kooperatifler haklarını, aşağıda belirtildiği şekilde kullanır.

a)  Ortak kooperatiflerin, temsilcileri aracılığıyla birlik genel kurul toplantılarında oy kullanmak, alınan kararlara karşı iptal davası açmak ve gelir-gider farkı almak gibi eşit oldukları haklar aleyhinde değişiklik yapılamaz. 

MADDE 13- (1) Ortakların hakları şunlardır:

a) Genel kurul toplantısına katılmak,

b) Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporunu, bilançoyu, gelir gider farkı hesaplarını ve denetçi raporlarını genel kurulun yıllık toplantısından en az on beş gün öncesinden itibaren bir yıl süre ile Birlik merkezinde, varsa şubelerinde ve Kooperatif Bilgi Sistemi (KOOPBİS)’ten incelemek,

c) Gerektiğinde ilgili makamlara başvurarak görev ve hakları ile ilgili konularda yardımcı olunmasını istemek,

ç) Kanun ve anasözleşmede yazılı her türlü haklardan faydalanmak,

d) Gerektiğinde, yönetim kurulunun kararlarına karşı denetleme organına, genel kurul kararlarına karşı da yargı organlarına itiraz hakkını kullanmak,

e) Genel kurula katılma hakkını haiz ortak kooperatifleri ve temsilcilerini gösterir listeyi KOOPBİS üzerinden incelemek,

f) Ortağı olduğu birliğin adres, iletişim bilgileri, ticaret sicili kayıtları, gayrimenkul durumu, genel kurul toplantı evrakı, yetkili yönetim, denetleme organı, tasfiye kurulu üyeleri, dış denetçi ve birliğin diğer ortak kooperatiflerine dair bilgilere KOOPBİS üzerinden erişebilmek. 

Ortak kooperatiflerin haklarını kullanma şekli

MADDE 14- (1) Birlik ortağı kooperatifler haklarını, aşağıda belirtildiği şekilde kullanır.

b) Ortak kooperatifler, birlik faaliyetleri ve yönetim kurulu üyeleri hakkında birlik denetleme organı üyelerine her zaman başvurabilirler.

(2) Birlik ortağı kooperatif temsilcilerinden herhangi birisi, genel kurulda tespit ettiği usulsüzlüklere genel kurulda itiraz edebileceği gibi itirazını genel kurul tutanağına da yazdırabilir.

Ortaklığın sona erme şekli

MADDE 15- (1) Birlik ortaklığı, aşağıdaki hallerde sona erer;

a) Ortaklıktan çıkma,

b) Ortaklıktan çıkarılma,

c) Ortaklığın düşmesi. 

Ortaklıktan çıkma

MADDE 16- (1) Ortaklıktan çıkmayı arzu eden ortak kooperatifler; Genel kurullarından karar almaları, Birliğe borçlarının olmaması ve yazılı olarak Birlik yönetim kuruluna müracaat etmeleri şartı ile çıkma dilekçesini verdiği tarihten itibaren bir ay içinde ortaklıktan çıkabilirler.

(2) Yönetim kurulu, ortaklıktan çıkma isteğini reddedemez ve ilk toplantısında görüşür.

b)  Ortak kooperatifler, birlik faaliyetleri ve yönetim kurulu üyeleri hakkında birlik denetleme organı üyelerine her zaman başvurabilirler.

(2)   Birlik ortağı kooperatif temsilcilerinden herhangi birisi, genel kurulda tespit ettiği usulsüzlüklere genel kurulda itiraz edebileceği gibi itirazını genel kurul tutanağına da yazdırabilir. 

Ortaklığın sona erme şekli

MADDE 15- (1) Birlik ortaklığı, aşağıdaki hallerde sona erer;

a)  Ortaklıktan çıkma,

b)  Ortaklıktan çıkarılma,

c)  Ortaklığın düşmesi. 

Ortaklıktan çıkma

MADDE 16- (1) Ortaklıktan çıkmayı arzu eden ortak kooperatifler; Genel kurullarından karar almaları, Birliğe borçlarının olmaması ve yazılı olarak Birlik yönetim kuruluna müracaat etmeleri şartı ile çıkma dilekçesini verdiği tarihten itibaren bir ay içinde ortaklıktan çıkabilirler.

(2) Yönetim kurulu, ortaklıktan çıkma isteğini reddedemez ve ilk toplantısında görüşür.

(3) Her ortak kooperatif genel kurulundan karar almak şartıyla birlikten çıkabilir. Çıkma isteği yönetim kurulunca karara bağlandığı andan itibaren ortaklıktan çıkması kabul edilmiş sayılır. Yönetim kurulu anasözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağmen bir ortak kooperatifin birlikten istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak kooperatif çıkma isteğini noter aracılığı ile birliğe bildirir. Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir.

(4) Ortak kooperatiflerin Birliğe girişlerinden itibaren üç yıl içinde ortaklıktan çıkmak istemeleri halinde, Birliğin mevcudiyetini tehlikeye düşürecekleri gerekçesiyle Birlik, çıkan kooperatiflerden genel kurulca belirlenecek uygun bir tazminat talebinde bulunabilir.

(5) Genel kurulun tasfiyeye karar verdiği tarihten altı ay öncesine kadarki zaman içerisinde çıkma isteğinde bulunan ortak kooperatiflerin bu istekleri dikkate alınmaz. 

Ortaklıktan çıkarılma

MADDE 17- (1) Aşağıdaki hallerde ortak kooperatifler, Birlikten çıkarılır.

a) Kanun ve anasözleşmede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmemek,

b) Birlik aleyhinde faaliyet göstermek,

c) Birliğin kefaletiyle temin edilmiş kredi ve yardımları Birlik talimatı dışında kullanmış olmak,

ç) Anasözleşmenin 9 uncu maddesinde belirtilen ortaklık şartlarını yitirmiş olmak. 

Ortaklıktan çıkarılma kararının verilmesi ve itiraz

MADDE 18- (1) Ortak kooperatifler, anasözleşmede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılmazlar.

(2) Ortaklıktan çıkarılma yönetim kurulunun kararıyla olur. Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir.

(3) Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortak kooperatife tebliğ edilmek üzere on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak, çıkarılma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir.

(4) Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır.

(5) Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. Genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.

(6) Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.

(7)  Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortak kooperatiflerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder. 

Süre ve ortaklığın düşmesi

MADDE 19- (1) Birlik, sermaye yükümlülüğünden borçlu olanlar, anasözleşmenin 12 nci maddenin birinci fıkrasının (c) ve (d) bentlerinde belirtilen görevleri yerine getirmeyenler ile vadesi gelen borçları dahil diğer ödemelerle yükümlü bulunan ortak kooperatiflerden elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla bu hususlar mümkün olmazsa münasip süre ile yapacağı iki ilânla bu yükümlülüklerini yerine getirmelerini ister.

(2) İlk isteğe uymayan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatiflerin ortaklığı genel kurul kararına gerek kalmadan kendiliğinden düşer.

(3) Düşme işleminin kesinleşmesi için yönetim kurulunun bu hususta alacağı kararının ortak kooperatife tebliği şarttır.

(4) Ortaklığın düşmesi ortak kooperatifin, anasözleşme veya diğer sebeplerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez. 

Ortaklığı sona erenlerle hesaplaşma süresi ve yükümlülük

MADDE 20- (1) Birlik ortaklığından çıkan veya çıkarılan kooperatiflerin, Birliğin yedek akçeleri üzerinde hiçbir hakları yoktur.

(2)   Mevcut olan haklar ise ortak kooperatifin ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanır.

(3)   Çıkan ve çıkarılan ortak kooperatiflere yapılacak iade ve ödemeler Birliğin varlığını tehlikeye düşürecek nitelik taşıyorsa, iade ve ödemelerin süresi genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir.

(4)      Çıkan veya çıkarılan ortak kooperatiflerin alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden itibaren beş yıllık süre sonunda zaman aşımına uğrar. Ancak, genel kurul yetkisine bağlı olarak alınan kredilerde, ortak kooperatiflerin sorumluluğu geri ödeme süresince devam eder.

(5)    Birlikten çıkan ve çıkarılan ortak kooperatiflerin, ortaklık zamanlarına ait zararlardan dolayı sorumlulukları ayrıldıkları yıla ait bilançonun genel kurulca kabulünden başlayarak iki bilanço yılı devam eder. Çıkan veya çıkarılan ortak kooperatifler tarafından o güne kadar gerek sermaye payı olarak ve gerekse mevduat olarak Birliğe yatırılmış bulunan paralar, tahakkuk eden zarar karşılığı düşüldükten sonra faizsiz olarak ortak kooperatiflere geri verilir.

(6)  Çıkan ve çıkarılan ortak kooperatiflere yapılacak ödemeler toplamı, ödenmiş Birlik sermayesi tutarının 1/10’unu geçemez. Bu miktarı geçen ödemeler ertesi yıla aktarılır. Bu aktarmalar ortak kooperatifin alacağının beş yıllık zaman aşımı süresine kadar bekletilemez.

(7)    Çıkarılan ortak kooperatiflere yapılacak ödemenin sırası ortaklıktan çıkan kooperatiflere yapılacak ödemelerden sonra başlar. 

Ortaklığa tekrar alınma şartları

MADDE 21- (1) Ortaklıktan çıkan veya çıkarılan ortak kooperatiflerin ayrılma sebepleri ortadan kalkınca Birliğe tekrar alınmalarında 9 uncu maddedeki şartlar aranır.

(2) Çıkarılan ortaklar hariç olmak üzere, ortaklıktan çıkmış olan ortak kooperatiflerin, tekrar Birliğe girmeleri için genel kurullarından Birliğe girme kararı almaları gerekir.

(3) Ortaklığa kabul Birlik yönetim kurulu kararı ile olur. Bu husustaki yönetim kurulu kararlarına karşı Birlik genel kuruluna itiraz hakkı vardır. 

Ortaklık senedi

MADDE 22- (1) Her ortak kooperatifin ortaklık haklarının, kooperatif tüzel kişiliği adına yazılı ortaklık senedi ile temsil olunması şarttır.

(2) Ortaklık senedine Birliğin ve kooperatifin unvanı, merkezi, ve Birliğe girdiği tarih yazılır. Bu senet ortak kooperatif ile Birliği temsile yetkili olan kimseler tarafından imzalanır.

(3) Ortak kooperatifin yatırdığı veya çektiği paralar tarih sırası ile kaydedilir. Bu kayıtlar ortak kooperatifin ödediği paralara ait ise Birlik yetkililerince imzalanır.

(4) İmzalı ortak senedi makbuz hükmündedir. Ortaklık senetleri kıymetli evrak niteliğinde olmayıp sadece ortak kooperatife ait ispatlayıcı bir belge hükmündedir. 

Ortaklık payları, şahsi alacaklılar

MADDE 23- (1) Bir ortaklık payının değeri 100 Türk Lirasıdır. Birliğe giren her ortak kooperatifin en az 50 ortaklık payı alması şarttır.

(2) Bir ortak 5000 payı geçmemek üzere istediği miktarda sermaye payına sahip olabilir.

(3) Bir kaç pay bir ortaklık senedinde gösterilebilir. Önceden alınması taahhüt edilen pay miktarı tamamen ödenmedikçe pay artırımı yapılamaz.

(4) Ortak kooperatifin alacaklıları, ancak ortağa ait faiz ve gelir-gider farklarından hissesine düşen miktarı ve Birliğin dağılmasında ona ödenecek payı haczettirebilir. 

Sermaye

MADDE 24- (1) Birliğin sermayesi değişebilir olup, ortak kooperatiflerin taahhüt ettikleri ortaklık payları tutarından ibarettir. Her ortak kooperatifin en az.......................... pay taahhüt etmesi zorunludur.

(2) Birlik sermayesinin en az haddi ................................ Türk Lirasıdır. Bunun

1/4’ü olan............................................... Türk Lirasının kuruluşta peşin ödenmesi gerekir. 

Ortaklık paylarının ödenme şekli

MADDE 25- (1) Birliğin kurucu ortak kooperatifleri kuruluşta, sonradan ortaklığa girecek olan kooperatifler ise Birliğe ilk girişlerinde, yüklendikleri nakdi sermayenin ¼ ünü peşin öder.

(2) Geri kalan sermaye borcunun ödenme şekli ile süresini Birlik genel kurulu tayin eder. Ancak, bu süre taahhüt tarihinden itibaren iki yılı geçemez. 

Borç para alma

MADDE 26- (1) Birlik, amaçlarını gerçekleştirmek için ilgili kuruluşlardan, bağlı olduğu merkez birliğinden ve ortak kooperatiflerinden borç para alabilir. Resmî ve özel teşekküllerden bağış ve yardım kabul edebilir. 

Ayn nevinden sermaye ile ortaklık

MADDE 27- (1) Birlik, genel kurulca kabul edilecek ayn nevinden sermaye karşılığı ile de kooperatifleri ortaklığa kabul edebilir. Ayrıca kendisi mevcut bir işletmeyi veya aynları tüzel kişiliği adına devralabilir. 

Değer biçme, bilirkişi

MADDE 28- (1) Aynların değerinin tespiti kurucular tarafından toplantıya çağırılacak ilk genel kurulda ortak kooperatiflerin toplam temsilci sayısının 2/3 çoğunluğu ile seçilecek bilirkişi tarafından yapılır.

(2) Kuruluştan sonra ortaklığa girecek olan kooperatiflerin ayn nevinden sermaye koymaları halinde değer tespiti için yapılacak genel kurulu, yönetim kurulu toplantıya çağırır. Ortak kooperatif temsilcilerinin 2/3’ünün toplanması mümkün olmayan hallerde bilirkişinin seçimi Sulh Hukuk Mahkemesinden istenir.

(3) Seçilen bilirkişi veya bilirkişiler tarafından verilen rapora, ayn nevinden sermaye koyan ortak kooperatifler, tebliğ tarihinden itibaren bir hafta içinde mahalli sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir. Mahkemenin vereceği karar kesindir. 

Değer tespiti raporunun görüşülmesi ve kabulü

MADDE 29- (1) 28 inci madde gereğince atanan bilirkişi, gereken raporları düzenleyip verdikten sonra yapılacak genel kurul toplantısında konu görüşülür. Çağrı ilanlarına bilirkişi raporunun bir örneği eklenir.

(2) Ortak kooperatiflerin toplam temsilci sayısının en az yarısının genel kurul toplantısında bulunması şartı ile bilirkişi raporları okunup, incelendikten ve gerektiğinde ayn nevinden sermaye koyan ortak kooperatiflerin ve devralınacak işletmenin veya aynların sahibinin açıklamaları dinlendikten sonra değerlerinin aynen kabul veya reddine yahut ilgililerin muvafakati ile değerlendirilmesine genel kurula katılan ortak kooperatif temsilcilerinin yarısından bir fazlasının kabulü ile karar verilir. 

Hak ve vecibelerde eşitlik

MADDE 30- (1) Ortak kooperatifler, bu anasözleşmede yer alan esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşittirler. 

Bilgi edinme hakkı

MADDE 31- (1) Ortakların bilgi edinme hakkı, Birlik organlarından birinin kararı ile yok edilemez veya sınırlandırılamaz. 

Ticari defterler ve sır saklama

MADDE 32- (1) Birliğin ticari defter ve belgeleri ile ilgili konularının incelenmesi genel kurulun açık bir izni ve yönetim kurulunun kararı ile olur.

(2) İncelenmesine izin verilen defter ve belgelerden öğrenilecek sırlar hariç olmak üzere hiçbir ortak kooperatif iş sırlarını öğrenmeye yetkili değildir. Her ortak kooperatifin ortakları ne şekilde olursa olsun öğrenmiş olduğu Birliğe ait iş sırlarını sonradan ortaklık haklarını kaybetmiş olsalar dahi daima gizli tutmak zorundadır. Bu mecburiyete uymayan ortak kooperatif meydana gelecek zararlardan Birliğe karşı sorumludur. 

Birliğin sorumluluğu

MADDE 33- (1) Birlik, borçlarından dolayı alacaklılarına karşı, mal varlığı ve ortaklarının sermaye yüklenmesinin on katına kadar sorumludur. 

Ortak kooperatiflerin sorumluluğu

MADDE 34- (1) Birliğe ortak kooperatiflerin sorumluluğu, yüklenmiş oldukları sermaye paylarının on katı ve ek ödeme yükümlülükleri ile sınırlıdır. 

Ek ödeme

MADDE 35- (1) Genel kurulca bilanço açıklarını kapatmada kullanılmak üzere ortak kooperatiflerden ek ödemeler istenebilir.

(2) Ek ödemelerde her bir ortak kooperatifin hissesine düşecek miktar, bilanço açığının ortak kooperatiflerin Birliğe girerken taahhüt ettikleri paylarının sayısına bölünmesiyle bulunur.

(3) Ek ödemeler toplamı o yılın bilanço açığı miktarını geçemez. 

İflas halinde usul

MADDE 36- (1) Birliğin iflası halinde, iflas idaresi ortak kooperatiflerin her birinden payına düşen borcun ödenmesini ister. Tahsil edilemeyen meblağlar diğer ortak kooperatifler arasında bölüşülür.

(2) Aktif bakiyesi pay cetvellerinin kesin olarak tespiti üzerine geri verilir. Ortak kooperatiflerin birbirine rücu hakları saklıdır.

(3) Ortak kooperatiflerin geçici olarak tespit olunan borçlarıyla pay cetveli aleyhine 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre itiraz hakları vardır. 

Birliğe yeni giren ortak kooperatiflerin sorumluluğu

MADDE 37- (1) Birliğin mali durumunu bilerek Birliğe yeni ortak olan kooperatif, girişinden önce doğmuş olan Birlik borçlarından diğer ortak kooperatifler gibi sorumlu olur. Buna aykırı anlaşma hükümleri ile ortak kooperatifler arasındaki anlaşmalar üçüncü şahıslar için hüküm ifade etmez. 

Birliğin dağılması halinde sorumluluk

MADDE 38- (1) Birliğin dağılması halinde, dağılmanın ticaret siciline tescilinden başlayarak bir yıl içinde Birliğin iflasının açılmasına karar verildiği takdirde, ortaklar ek ödemelerle birlikte sorumludurlar.

(2) Ortak kooperatifin Birlik ortaklığından ayrılması halinde, ayrılış tarihinden başlayarak iki yıl içinde Birliğin iflas etmesi durumunda, önceden doğmuş olan borçlar için ortak kooperatif sorumluluktan kurtulamaz. 

Sorumlulukta zaman aşımı

MADDE 39- (1) Alacaklıların, ortak kooperatiflerin şahsi sorumluluklarından doğan hakları, daha önce kanuni bir hüküm gereğince düşmedikçe, iflas işlemlerinin sona ermesinden başlayarak bir yıl süre ile alacaklılardan her biri tarafından ileri sürülebilir.

(2) Ortak kooperatiflerin birbirine olan rücu hakları da bu hakka vücut veren ödemenin yapıldığı andan başlamak üzere bir yıl içinde zaman aşımına uğrar. 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Birliğin Hesapları 

Gelir-gider farkları ve bölünmesi

MADDE 40- (1) Birliğin müspet gelir-gider farkı: ortak kooperatiflerin müspet gelir gider farklarından kooperatifler birliği ve merkez birliğine ayrılan %7’lik fonun 5/7’sini oluşturan yardımlar ile gayri safi hasılanın toplamından; her türlü masraflar, faiz ve amortisman karşılıkları çıktıktan sonra kalan kısımdır. Bu miktardan vergiler ve geçen yıllara ait zararlar düşüldükten sonra geri kalan kısım aşağıdaki oranlar üzerinden bölünür.

a)  % 10 Yedek akçeye,

b)  %      5 Fevkalade yedek akçeye,

c)  %      5 Kefalet fonuna, 

ç) % 18 Yatırım ve geliştirme fonuna,

d)  % 10 Sosyal hizmetler fonuna,

e)  %      2 Merkez birliğine yardım fonuna

f)   % 50 Ortak kooperatiflere birlikle yaptıkları muamele oranında dağıtılmak üzere risturn olarak ayrılır.

(2) Birlik esas olarak ortaklarıyla iş yapar. Ortak dışı işlem yapması halinde, bu işlemler ayrıca muhasebeleştirilir ve buradan elde edilecek olumlu gelir-gider farkı yatırım ve geliştirme fonuna aktarılır.

(3) Müspet gelir-gider farkından, yönetim kurulu başkanı ve üyelerine pay ayrılmayacağı gibi, ortak kooperatiflere sermaye üzerinden kazanç da verilemez.

(4) Ayrılan yedek akçeler, Birliğin çalışma anında veya dağılmasında ortaklara dağıtılmaz.

(5) Bir yıllık çalışma sonucu gelir-gider farkı menfi olduğu takdirde, açık yedek akçelerden ve bunların yeterli olmaması halinde ek ödemelerle veya ortak sermaye payları ile karşılanır. Menfi sonuçlar ortadan kaldırılmadıkça, gelir-gider farkı dağıtımı yapılamaz. 

Yatırım ve geliştirme fonu

MADDE 41- (1) Yatırım ve geliştirme fonu, üretim ve pazarlama konularında yapılacak yatırımlarda kullanılır. Bu fona ortak kooperatiflerde iştirak edebilirler.

(2) Ortak olunan Merkez Birliği, Birliğin üretim ve pazarlama konularında yatırım yapıyorsa, genel kurul kararı ile bu fon kısmen veya tamamen Merkez Birliğine devredilebilir. 

Merkez birliğine yardım fonu

MADDE 42- (1) 40 ıncı maddenin birinci fıkrasının (e) bendi gereği merkez birliğine ayrılan %2’lik pay ile ortak kooperatiflerin müspet gelir gider farkından Merkez Birliği yardım fonu olarak ayrılan %7’lik fonun 2/7’si Merkez Birliğine gönderilir.

(2) Merkez Birliğine ortak olunmadığı takdirde %2’lik pay yatırım ve geliştirme fonuna eklenir. 

Sosyal hizmetler fonu

MADDE 43- (1) Sosyal hizmetler fonu, 40 ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen oranda müspet gelir-gider farkından ayrılacak tutardan meydana gelir.

(2) Sosyal hizmetler fonu, ortak kooperatif ortaklarının sosyal ve kültürel ihtiyaçları ile Birlik çalışanları için ölüm, sigorta veya yardımlaşma maksadıyla kullanılır. 

Kefalet fonu

MADDE 44- (1) Kefalet fonu birlik kanalıyla ortaklarına temin edilecek ayni ve nakdi kredilerin rizikolarını karşılamak maksadıyla tesis edilir. Kefalet fonu aşağıdaki kaynaklardan meydana gelir:

a) Kamu, gerçek ve tüzel kişilerin yapmış olduğu yardım ve bağışlar,

b) Birliğin müspet gelir-gider farkından ayıracağı %5 kefalet fonu payı,

c) Yurtiçi ve yurtdışı kooperatif ve üst birlikleri ile diğer kurumlarca yapılacak yardım ve bağışlar.

(2) Birliğin ortak kooperatifler için vereceği kefalet miktarı, ortak kooperatiflerin Birliğe ödemiş olduğu ayni ve nakdi sermaye toplamının yirmi katını geçemez. Bu miktar ortak kooperatiflerin genel durumlarına uygun olarak Birlik genel kurulunca kararlaştırılır ve bir program dahilinde yönetim kurulunca uygulanır.

(3) Birliğin vermiş olduğu kefaletlerden dolayı bir zarar doğmuş ise bu zararın ilgili kooperatifin kaynaklarından karşılanmasına çalışılır. Buna rağmen açık kapatılamaz ise sonradan ilgili kooperatiften tahsil edilmek şartı ile kefalet fonu vasıtasıyla kapatma yoluna gidilir. 

Yedek akçelerin kullanılması

MADDE 45- (1) Yedek akçeler ortaklara dağıtılmayıp, bilanço sonucunda ortaya çıkacak menfi fiyat farkının kapatılmasında kullanılır.

(2) Toplanacak yedek akçe miktarı birlik sermayesinin %20'sini geçemez.

%20'nin üzerinde olan yedek akçe miktarı yatırım ve geliştirme fonuna eklenir. 

Yedek akçelerin dağıtılma durumu

MADDE 46- (1) Birliğin dağılmasına karar verildiği takdirde yedek akçelerin Birliğin zararlarının karşılanmasında kullanılan miktardan artan kısmı Birliğin bağlı olduğu Merkez Birliğine devredilir.

 

BEŞİNCİ BÖLÜM

Birliğin Organları 

Organlar

MADDE 47- (1) Birliğin organları şunlardır:

a)  Genel kurul,

b)  Yönetim kurulu,

c)  Denetleme organı. 

Genel kurul

MADDE 48- (1) Genel kurul, ortak kooperatiflerin temsilcilerinden oluşan en yetkili karar organıdır. Genel kurul tarihinden en az üç ay önce birliğe giren ortak kooperatifler genel kurula temsilci gönderebilirler.

(2) Ortak kooperatif genel kurullarında, Birlik genel kurullarına katılmak üzere en fazla dört yıllığına olmak üzere üçüncü fıkrada belirtilen sayılarda temsilci seçilir. Seçilen temsilci sayısı kadar da yedek temsilci seçilir.

(3) Birlik genel kuruluna;

a) Ortak sayısı 50’ye kadar olan ortak kooperatifler iki temsilci,

b) Ortak sayısı 51 ila 100 arasında olan ortak kooperatifler üç temsilci,

c) Ortak sayısı 101 ila 200 arasında olan ortak kooperatifler dört temsilci,

ç) Ortak sayısı 200 den fazla olan ortak kooperatifler beş temsilci ile katılırlar.

(4) Birlik genel kurulunda her temsilcinin bir oy hakkı vardır. Asıl temsilcilerin uygun bir mazerete bağlı olarak Birlik genel kuruluna katılamaması durumunda ve yönetim kurulunca verilecek oy kullanma izin belgesi karşılığında sırasıyla yedeklere de oy kullanma yetkisi verilir. 

Genel kurulun devredilemeyen yetkileri

MADDE 49- (1) Genel kurul, aşağıda yazılı olan yetkilerini devir ve terk edemez.

a)   Anasözleşmeyi değiştirmek,

b) Yönetim kurulu üyeleri, denetleme organı üyeleri, Merkez Birliğine ortak olunması halinde Merkez Birliği anasözleşmesinde yazılan sayıda Birlik temsilcileri ile Birliğin dış denetime tabi olması halinde dış denetçiler ve gerektiğinde tasfiye kurulunu seçmek,

c) İşletme hesabıyla bilanço ve gerektiğinde gelir-gider farkının bu anasözleşmenin 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasına uygun olarak bölüşülmesi hakkında karar almak,

ç) Yönetim kurulu ile denetleme organı üyeleri ve gerektiğinde tasfiye memurlarını ibra veya azletmek,

d) Kanun veya anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan konular hakkında karar vermek,

e) Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,

f) İmalât ve inşaat işlerinin yaptırılma usul ve esaslarını belirlemektir. 

Genel kurulun görevleri

MADDE 50- (1) Genel kurulun görevleri şunlardır:

a) Ortak kooperatif temsilcileri veya bağlı olduğu üst birlik temsilcileri arasından genel kurul başkanlık divanını seçmek,

b) Bilanço, gelir-gider farkı hesapları ve yıllık çalışma raporlarını inceleyerek onaylanması hakkında karar vermek,

c) Yönetim kurulu ve denetleme organı üyeleri ile Birliğin dış denetime tabi olması halinde dış denetçi ve gerektiğinde tasfiye kurulu ve ortak kooperatif temsilcileri tarafından yapılan teklifleri incelemek ve yerine getirilmesi uygun görülenlerin iş programına alınmasına ve uygulanmasına karar vermek,

ç) Yönetim kurulu ve denetleme organı üyeleri ile Birliğin dış denetime tabi olması halinde dış denetçileri ve gerektiğinde hesap tetkik komisyonu ve tasfiye kurulunu seçmek ve görevi biten yönetim kurulu, denetleme organı ve tasfiye kurulu üyelerinin ibraları hakkında karar vermek.

d)  6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 391 inci maddesinde sayılanlar hariç olmak üzere; anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilmeyeceği konusunda karar almak,

e) Birlik anasözleşmesinde yapılması teklif edilen değişiklikler hakkında karar vermek,

f) Gerektiği takdirde yönetim kurulu ve denetleme organı üyeleri, dış denetçi ile tasfiye kurulu üyelerinin işlerine son vermek,

g) 136 ncı maddede belirtilenler arasındaki uyuşmazlıkları çözümlemek üzere hakem kurulunu seçmek,

ğ) Birliğin başka bir birlikle birleşmesi, ayrılması, Birliğin dağılması hakkında karar vermek,

h) Amacı ile ilgili kuruluşlara iştirake karar vermek ve katılma paylarını belirlemek,

ı) Ortak kooperatiflerin her türlü ihtiyaçları ile ilgili araç, gereç ve demirbaşlar ile üretim maddelerinin temini hususunda karar almak ve bu hususlarda yönetim kuruluna yetki vermek,

i) Ortak kooperatiflere Birlik aracılığı ile sağlanan kredilerin ödenme şekli ve miktarını tespit etmek, bu hususta yönetim kuruluna görev vermek,

j) Yönetim kurulu tarafından hazırlanan iş programı ve tahmini bütçe teklifi hakkında karar vermek,

k)  Şubeler, alım ve satım merkezleri açmak için yönetim kuruluna yetki vermek,

l) Ortak olunduğu takdirde, yatırım ve geliştirme fonunun kısmen veya tamamen merkez birliğine devri konusunda karar vermek,

m) Yönetim kurulu tarafından ortaklıktan çıkarılma kararı verilen ortak kooperatiflerin, haklarında alınan çıkarılma kararına karşı yapılan itirazlarını görüşerek karara bağlamak,

n) Merkez Birliğine ortak olunmasına ve ortaklıktan çıkılmasına karar vermek ve Merkez Birliği genel kuruluna katılacak temsilcileri seçmek,

o) Taşınmaz ve taşınır mallar, aynlar edinmek, yaptırmak veya gerektiğinde satmak, işletmeleri devralmak, Birliğin faaliyetleri için gerekli tesislerin yapılması için yönetim kuruluna yetki vermek,

ö) Yönetim kurulu ve denetleme organı üyelerine verilecek ücret, huzur hakkı ve yollukları belirlemek; yönetim kurulunca teklif edilen Birlik personel kadrolarını, ücretlerini ve yolluklarını tespit etmek,

p) Kamu kuruluşları ve bankalardan temin edilecek kredi ve yardımlar ile gerçekleştirilecek yatırımların yapılması ve bu konuda ortaklarla birlikte müteselsilen borçlanmaya karar vermek,

r) Terkini yapılacak canlı ve cansız demirbaşların terkini hususunda karar alıp bu konuda yönetim kuruluna yetki vermek,

s)   Yeniden değerleme yapılıp yapılmayacağına karar vermek,

ş) Kiralama işlerinde takip edilecek usul ve esasları belirlemek,

t)  Birliğin amacı ve konusu dâhilinde yaptığı iş gereğince çalışma şartları, ortak kooperatiflerin bu çalışma şartlarına uymaları ve disiplin içinde karşılıklı hak ve vecibeleri doğrultusunda, birliğin sosyal ve ekonomik çıkarı, ortak kooperatifler arasında iş birliği ve dayanışmayı, huzur ve güveni sağlayacak çalışma şartlarını, ortak kooperatif ortaklarının ve Birlik çalışanlarının uymaları gereken ilkeleri, disiplin kurallarını tespit etmek,

u)   Kooperatifçilik Eğitim Yönetmeliği kapsamında yönetim kurulu ve denetçiler ile bunların yedek üyelerinin kooperatifçilik eğitimi için ödenen ya da ödenecek olan eğitim ücretinin Birlik tarafından karşılanıp karşılanamayacağı hususunda karar vermek. 

Genel kurul toplantıları MADDE 51- (1) Genel Kurul;

a)   Kuruluş,

b)  Olağan,

c)   Olağanüstü olmak üzere üç şekilde toplanır.

 Kuruluş genel kurul toplantısı

MADDE 52- (1) Kuruluş genel kurul toplantısı, Birlik anasözleşmesinin tescil ve ilanından sonra en geç üç ay içerisinde kurucu ortak kooperatiflerden birinin daveti üzerine kurucu ortak kooperatiflerin temsilcileri tarafından yapılır.

(2) Toplantı tarihine kadar Birliğe ortak olarak kaydedilmiş bütün ortak kooperatiflerin temsilcileri toplantıya katılma hakkına sahiptir. 

Olağan genel kurul toplantısı

MADDE 53- (1) Olağan genel kurul toplantısı, yönetim kurulunun daveti ile her yıl hesap devresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren en geç altı ay içinde yapılır.

(2) Merkez Birliğine ortak olunması ve genel kurul toplantısının gündemine konuyla ilgili madde konulması şartıyla, olağan genel kurul toplantıları en fazla iki hesap dönemini kapsayacak şekilde ve birleştirilerek yapılabilir. 

Olağanüstü genel kurul toplantısı ve çağrı

MADDE 54- (1) Genel kurul; yönetim kurulu, denetleme organı, ortağı olduğu üst birlik, tasfiye memurları ve ortak kooperatifler tarafından olağanüstü toplantıya çağrılabilir.

(2) Genel kurul birinci fıkrada belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde Tarım ve Orman Bakanlığı genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırma yetkisine sahiptir. 

Ortak kooperatiflerin isteği üzerine genel kurul çağrısı

MADDE 55- (1) Dört ortak kooperatiften az olmamak kaydıyla ortak kooperatif sayısının en az 1/10’unun noter onaylı yazılı isteği üzerine genel kurul olağanüstü toplantıya çağrılabilir. Toplantı talebinin haklı bir gerekçeye dayanması gerekir.

(2) Yönetim kurulu bu isteği on gün içinde yerine getirmediği takdirde istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından genel kurul olağanüstü toplantıya çağrılabilir.

(3) Genel kurul, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından da olağanüstü toplantıya çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler. 

Çağrının şekli ve gündem

MADDE 56- (1) Yönetim kurulu o yıla ait genel kurul toplantısının yapılacağı tarihten otuz gün önce toplantı çağrısı ve ilanını yapar. Çağrıda çoğunluğun sağlanamaması halinde ikinci toplantının tarihi de belirtilir. Bu süre yedi günden az otuz günden fazla olamaz. Sürelerin hesabında duyuru ve toplantı günleri hesaba katılmaz. Toplantı ilanını ihtiva eden yazıya gündemi de ekleyerek çağrı ve toplantı günü hariç otuz gün önceden ortak kooperatiflere taahhütlü bir mektupla gönderilir. Bu çağrı, ortakların tamamına yapılması şartıyla sadece yazılı olarak ortak kooperatif yöneticilerine elden imza karşılığında da olabilir. İlan elektronik ortamda da yapılabilir.

(2) Çağrının, Birliğe yazılı olarak iletilmiş olması şartıyla ortak kooperatif temsilcilerinin cep telefonu numarasına gönderilecek kısa mesaj veya elektronik posta adresine gönderilecek ileti aracılığıyla yapılması da mümkündür. Bu şekilde çağrı yapılabilmesi için tüm ortak kooperatif temsilcilerinin cep telefonu veya elektronik posta yoluyla çağrı yapılacağını yazılı olarak kabul etmesi ve kabul edilen şekilde yapılacak çağrının ortak kooperatif temsilcilerinin tamamına gönderilmesi gerekmektedir. Alıcıdan kaynaklanan nedenlerle teslim edilemeyen bu tür kısa mesaj ve elektronik iletiler bir tam gün geçtikten sonra bir defaya mahsus olmak üzere yenilenir. Yayınlanan ilanlar ile bildirimlere ilişkin “Gönderi Teslimat Bilgisi” dökümünün, genel kurul evrakı ile birlikte basılı şekilde ya da elektronik ortamda muhafazası ve incelemeye hazır tutulması şarttır.

(3) Anasözleşmenin değiştirilmesi söz konusu ise yapılacak ilanda değiştirilecek madde numaralarının yazılması ile yetinilir.

(4) Genel kurul tarihi, yeri ve gündemi de içeren ilan ile çağrı için alınan kararın bir örneği toplantıdan en az on beş gün evvel Tarım ve Orman Bakanlığı mahalli teşkilatına ve Mülki İdare Amirliğine yazılı olarak bildirilir. Bu bildirime, Bakanlıkça tespit edilen temsilci ücretinin ilgili muhasebe birimi hesabına yatırıldığını gösteren belge eklenerek toplantıda temsilci bulundurulması talep edilir.

(5) Bakanlık temsilcisi toplantıya gelmez ise ilan edilen saatten bir saat sonra toplantıya başlanır ve bu durum bir tutanakla tespit edilir.

(6) Dörtten az olmamak üzere, ortak kooperatiflerin en az 1/10’u tarafından genel kurul toplantısından en az yirmi gün önce noter onaylı yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme konulması zorunludur.

(7) Gündemde olmayan hususlar görüşülemez. Ancak Birliğe kayıtlı ortak kooperatif temsilcilerinin en az 1/10’unun Başkanlık Divanı oluşumundan sonra gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde, hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilânço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetleme organı üyelerinin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır.

(8) Yapılan denetim sonucunda veya herhangi bir sebeple Bakanlıkça, Birlik genel kurulunda görüşülmesi istenen konuların gündeme alınması zorunludur.

(9) Üç yıl üst üste genel kurul yapmadığından, kanunen dağılmış sayılan birliklerce temsilci başvurusunda bulunulursa, toplantı gündeminde münhasıran tasfiye kararı alınmasına dair madde veya birlik faaliyetlerinin sürdüğüne dair mahkeme kararının bulunması halinde temsilci görevlendirilir. 

Genel kurul toplantısına elektronik ortamda katılım

MADDE 57- (1) Birliğin genel kurul toplantılarına katılma hakkı bulunan ortakları bu toplantılara, 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 45 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca elektronik ortamda da katılabilir. Yönetim kurulu tarafından karar alınması veya genel kurul tarihinden 20 gün önce 4’ten az olmamak üzere ortakların en az 1/10’unun yazılı olarak talep etmesi halinde genel kurul toplantısı elektronik ortamda yapılır. Birlik, 14/1/2022 tarihli ve 31719 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kooperatiflerde Elektronik Ortamda Yapılacak Genel Kurullara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca ortaklarının genel kurul toplantılarına elektronik ortamda katılmalarına, görüş açıklamalarına, öneride bulunmalarına ve oy kullanmalarına imkân tanıyacak elektronik genel kurul sistemini kurabileceği gibi bu amaç için oluşturulmuş sistemlerden de hizmet satın alabilir. Yapılacak tüm genel kurul toplantılarında anasözleşmenin bu hükmü uyarınca, kurulmuş olan sistem üzerinden ortakların ve temsilcilerinin, anılan Yönetmelik hükümlerinde belirtilen haklarını kullanabilmesi sağlanır. 

Toplantıya başlama

MADDE 58- (1) Genel kurul toplantısı; Bakanlık Temsilcisi bulundurulması hususunda usulüne uygun başvurunun ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 87 nci maddesine göre işlem yapıldığının tespiti ile toplantı nisabının sağlanması üzerine ve çağrıyı yapan organca yetkili kılınan kimseler tarafından açılır.

(2) Toplantıda en az bir yönetim kurulu üyesinin bulunması zorunludur.

(3)  Genel kurulun yapılabilmesi için, yedi ortak kooperatifin temsil edilmesi şartıyla, Birlik ortağı kooperatif temsilcilerinin toplamının en az 1/4 ünün bulunduğu anlaşılınca başkanlık divanı seçimine geçilir. Toplantıya katılan ortak kooperatif temsilcilerinin çoğunluğu ile temsilciler ve üst birlikten genel kurula katılanlar arasından toplantıyı yönetecek bir başkan, bir başkan vekili, en az bir kâtip ve lüzumu halinde bir oy ayırıcısı seçilerek başkanlık divanı oluşturulur ve gündemin görüşülmesine geçilir.

(4) Başkanlık divanına, yönetim kurulu üyeleri, denetleme organı üyeleri ve birlik personelinden herhangi biri seçilemez.

(5) Toplantının açılıp gündem maddelerinin görüşmelerine başlandıktan sonra herhangi bir sebeple toplantının devamına imkân görülmemesi veya divanın çekilmesi halinde, müteakip gündem maddelerini görüşmek üzere, ibraya ait madde görüşülmemişse yönetim kurulu, görüşülmüşse Merkez Birliği, Bakanlık veya yetkili mahkemece atanacak kayyım heyeti tarafından yapılacak çağrı üzerine genel kurul yeniden toplanır. Çağrıyla ilgili olarak 56 ncı madde hükümleri uygulanır.

(6) Birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde, ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. İkinci toplantıda temsil edilen ortak kooperatif sayısı yediden aşağı olamaz.

(7) Genel kurulda, kooperatiflerin temsil edilebilmesi için temsilcilerinin en az yarısının toplantıya katılması şarttır.

(8) Genel kurul toplantıları, Bakanlık temsilcisinin huzuru ile açılır ve devam eder. Temsilci, toplantının kanun, anasözleşme ve gündemde belirtildiği şekilde yürütülmesine nezaret eder. Temsilci, genel kurul toplantı tutanağını ve ortaklar listesini imzalar. Bunların dışındaki genel kurul evrakı görüldü şerhi düşülerek imzalanır. 

Hazır bulunanlar listesi

MADDE 59- (1) Genel kurul toplantısına katılma hakkını haiz ortak kooperatif temsilcilerini gösteren ve KOOPBİS’ten alınan “Hazır bulunanlar listesi” düzenlenir.

(2) Bu listeye ortak kooperatiflerin ortaklığa kabul tarihleri, Birlikteki taahhüt ve ödenmiş sermaye miktarları; temsilcilerin adı, soyadı ve imza haneleri yazılır. Liste toplantıya katılan ortak kooperatif temsilcileri tarafından imzalanır.

(3) Ayrıca, listenin Bakanlık temsilcisi ve genel kurul başkanlık divanı tarafından imzalanması gereklidir. 

Karar yeter sayısı

MADDE 60- (1) Kararlar hazır bulunan ortak kooperatiflerin temsilcilerinin yarıdan bir fazlasının kabulü ile verilir. Oyların eşitliği durumunda tekrar oylama yapılır. Ancak, merkez birliğine girme veya ayrılma, anasözleşme değişikliği, dağılma, birleşme ve ayrılma konusundaki kararlarda, hazır bulunanlar listesini imzalayan ortak kooperatif temsilcilerinin 2/3 nisabı aranır.

(2) Ortak kooperatiflerin sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümlükleri hakkında alınacak kararlar için bütün ortak kooperatif temsilcilerinin 3/4’ünün rızası gereklidir.

(3) Ancak, kamu kuruluşlarından kredi alındığı takdirde kredi miktarının artırılmasından yararlanmak üzere alınacak kararlar ortak kooperatif temsilcilerinin yarıdan bir fazlasının kabulü ile alınır.

(4) Genel kurulda alınan kararlar, toplantıda hazır bulunmayan veya temsilcileri olumlu oy kullanmayan bütün ortak kooperatifler için de geçerlidir. 

Bütün ortak kooperatiflerin hazır bulunması hali

MADDE 61- (1) Birlik ortağı bütün kooperatifler, toplantıda temsil edildiği sürece ve bir itiraz olmadığı takdirde genel kurul toplantılarına dair diğer hükümler saklı kalmak şartı ile toplantıya çağrı hakkındaki hükümlere uyulmamış olsa dahi kararlar alınabilir.

(2) Bu gibi kararların, ortak kooperatif temsilcileri veya ortak kooperatif temsilcilerinin toplantıda oy birliği ile seçecekleri temsilciler tarafından imzalanması gereklidir. 

Oya katılamayacaklar

MADDE 62- (1) Birlik işlerinin görülmesine herhangi bir suretle katılmış olanlar, yönetim kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar.

(2) Bu hüküm denetleme organı üyeleri hakkında uygulanmaz. 

Yönetim kurulu, denetleme organı ve Merkez Birliği temsilcilerinin seçimi MADDE 63- (1) Genel kurula katılma hakkını haiz temsilci sayısı 500 den az

olan Birliklerde seçimin açık oylama ile 500 den fazla olan Birliklerde ise gizli oy açık tasnif ile yapılması esastır. Ancak, ortak kooperatif temsilcilerinin sayısı 500 den az olan Birlik genel kurul toplantılarında seçim maddesine gelindiğinde seçimin gizli oylama açık tasnif ile yapılması yönünde verilen yazılı önergenin genel kurula katılan temsilcilerin yarıdan bir fazlası tarafından kabul edilmesi halinde seçim gizli oylamayla da yapılabilir. Gizli oy, açık tasnifle yapılan yönetim kurulu, denetleme organı ve Merkez Birliği temsilcisi seçimlerinde Bölge Birliğinin mührünü taşıyan boş oy pusulalarının kullanılması esastır. Ancak, genel kurulca karar alınmak kaydıyla ayrıca, basılı oy pusulası da kullanılabilir. Genel kurulun yalnızca basılı oy pusulası kullanılması yolunda alacağı karar geçersizdir. Genel kurulda Birlik mührü ile mühürlenmiş boş oy pusulaları ve basılı oy pusulalarından başkaca bir pusula seçim için kullanılmaz. Matbaada basılmış veya yazı makinesi ile yazılmış ya da çoğaltılmış oy pusulaları basılı oy pusulası sayılır.

(2) Seçimlerde oy pusulalarına yönetim kurulu, denetleme organı ve Merkez Birliği temsilcisi kadar asıl ve aynı sayıda yedek üye ayrı ayrı bölümler halinde yazılır. Oy pusulalarına organlar ve Merkez Birliği temsilcileri için seçilecek üye sayısından fazla isim yazılır ise fazla isim yazılı bölüm iptal olunur. Oy pusulalarındaki isimlerin üzeri çizilerek yerlerine yenilerinin yazılması mümkündür.

(3) Seçimlerde en çok oy alanlar seçilmiş sayılır. Oyların eşitliği halinde Divan Başkanının uygun göreceği şekilde kura çekimi yapılır. Seçilmiş olan yedeklerin sıralaması oy sayısına göre yapılır. Oylarda eşitlik halinde listedeki sıralama esas alınır.

(4) Basılı oy pusulaları için de aynı şartlara uyulur. Ortak kooperatif temsilcileri oylarını tasnif heyetinin önünde seçim sandığına atarlar. Tasnife başlanıldığında kullanılan oy sayısı ortak kooperatif temsilcilerinin sayısı ile kontrol edilir. Fazla çıktığında, oy pusulaları açılmadan fazlalıklar iptal edilir.

(5) Yönetim kurulu üyeleri, denetleme organı üyeleri ve Merkez Birliği temsilciliği seçiminde bir tek oy sandığı kullanılır. Sandık açılıp oy ayrımı bittikten sonra sonuçlar tutanağa yazılır. 

Bilânçonun tasdiki ve ibra

MADDE 64- (1) Bilançonun onaylanmasına ilişkin genel kurul kararı, kararda aksine açıklık bulunmadığı takdirde, yönetim kurulu ve denetleme organı üyelerinin ibrası sonucunu doğurur. Bununla birlikte, bilançoda bazı hususlar hiç veya gereği gibi belirtilmemişse veya bilanço Birliğin gerçek durumunun görülmesine engel olacak bazı hususları içeriyorsa ve bu hususta bilinçli hareket edilmişse onama ibra etkisini doğurmaz. 

İbranın etkisi

MADDE 65- (1) İbra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz. Bu konuda 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 53 üncü maddesi hükmü saklıdır.

(2) Genel kurulun, sorumluluktan ibraya ilişkin kararı, ibranın kapsadığı açıklanan maddi olaylara ilişkin olarak Birliğin, ibraya olumlu oy veren ortaklarının dava hakkını kaldırır. Diğer ortakların dava hakları da ibra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle düşer. 

Genel kurul toplantısına ait belgelerin resmî makamlara gönderilmesi MADDE 66- (1) Genel kurul görüşmeleri tutanağa bağlanır. Tarım ve Orman Bakanlığı temsilcisi ile divan kurulu üyeleri tarafından imzalanan bu tutanakta toplantıya katılan ortak kooperatif ve temsilci sayıları da gösterilir. Yeni seçilip göreve başlayan yönetim kurulu tarafından en geç toplantı gününden itibaren on beş gün içinde gündem, toplantı çağrısı ve ilan tutanağı, yönetim kurulu ve denetleme organı raporu, dış denetime tabi olması halinde dış denetçi raporu, bilanço, gelir-gider cetveli, tahmini bütçe ve iş programı, genel durum bildirim formu ile Merkez Birliğine Yardım Fonu ödeme makbuzunun her birinden birer örnek olmak üzere hazırlanan belgeler Tarım ve Orman Bakanlığı mahalli teşkilatına verilir. Genel kurul evraklarının birer adedi aynı zamanda varsa birliğin bağlı bulunduğu Merkez Birliğine de gönderilir.

(2) Toplantıya temsilci katılmış ise genel kurul tutanağı ve ortaklar listesinin sadece birer nüshası temsilci tarafından toplantı bitiminde alınıp genel kurul toplantısına ilişkin belgelerin nelerden ibaret olduğunu belirten temsilci raporu ile il müdürlüğüne teslim edilir. Bu belgeler Birlik yetkililerinden ayrıca istenmez.

(3) Ayrıca, alınan genel kurul kararlarından tescil ve ilanı gerektirenler kanuni süresi içinde tescil ve ilan ettirilir. 

Kararların bozulması ve şartları

MADDE 67- (1) Kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile aşağıda belirtilen kimseler genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı takip eden günden başlamak üzere bir ay içinde, Birlik merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.

a) Toplantıda hazır bulunup da kararlara katılmayarak karşı görüşlerini tutanağa geçirten, oyunu kullanmasına haksız olarak izin verilmeyen, toplantı çağrısının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilân veya tebliğ edilmediğini, genel kurul toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden ortak kooperatif yetkili temsilcileri,

b) Yönetim kurulu,

c) Kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetleme organı üyelerinin şahsi sorumluluklarını gerektirdiğinde bunların her biri,

(2) Ayrıca, bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, yönetim kurulu tarafından usulen ilan olunur.

(3) Genel kurulda alınan bir kararın mahkeme tarafından bozulması bütün ortak kooperatifler için hüküm ifade eder. 

Yönetim kurulu görevi ve üye sayısı

MADDE 68- (1) Yönetim kurulu, Kanun ve anasözleşme hükümleri içinde Birliğin çalışmasını yöneten ve onu temsil eden yürütme organıdır. Yönetim kurulu, Birlik hükmi şahsiyetinin kanuni temsilcisi olup, birlik idaresinde işletme sahibi gibi bir yer tutar.

(2) Yönetim kurulu üyeleri ve yedekleri genel kurul toplantısında ortak kooperatif temsilcileri arasından en az üç, en fazla beş asıl ve aynı sayıda yedek olmak üzere genel kurulca belirlenecek sayıda ve belirlenecek süre ile görev yapmak üzere en az bir, en fazla dört yıl için seçilirler. Genel kurulca böyle bir süre tespiti yapılmaması halinde bir yıl için seçilmiş sayılırlar.

(3) Yönetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri genel kurulda en çok oy alanlar arasından sıra ile belirlenir. Oylarda eşitlik halinde kuraya başvurulur. Yönetim kurulu asıl ve yedek üyeliklerinde aynı ortak kooperatiften en fazla birer temsilci bulunabilir.

(4) Herhangi bir sebeple ortak kooperatifteki temsilcilik görevi sona erenlerin, Birlik yönetim kurulu üyeliği de sona erer. Bu şekilde görevi sona eren veya başka bir nedenle boşalan asıl üyelerin yerine yedek üyeler sırası ile çağrılır.

(5) Görev süresi sona eren üyelerin tekrar seçilme hakkı vardır.

(6) Genel kurulda ibra edilmeyen yönetim kurulu üyeleri gündemde seçim maddesi var ise tekrar yönetim kurulu ve denetleme organı üyeliklerine seçilemezler. Şayet gündemde seçim maddesi yok ise altmış gün içerisinde seçimli olağanüstü genel kurul yapılır. 

Yönetim kurulu görev dağılımı ve temsil yetkisi

MADDE 69- (1) Yönetim kurulu üyeleri, seçilmelerini müteakip yapacakları ilk toplantıda gizli oyla görev bölümü yaparak bir başkan, bir başkan yardımcısı ve bir muhasip üye seçer. Aynı toplantıda, yönetim kurulunun yapacağı mutat toplantı tarihlerini ve yerini belirler. Bu toplantı da ayrıca, lüzumu halinde yapılması zorunlu olan mutat dışı toplantılara çağrının nasıl ve kimler tarafından yapılacağına dair karar alınır.

(2) Yönetim kurulu üyelerinden biri veya birkaçı birliği temsile yetkili kılınarak ticaret siciline tescil ettirilir. Murahhas üyelerin seçilmesi halinde bunların seçilmesi ve değiştirilmesi de ticaret siciline tescil ettirilir.

(3) Birlik, yönetim kurulu üyelerinden en az ikisi tarafından temsil edilebilir. Birliğin hukuken bağlanabilmesi için birlik unvanının yazılıp altının imzaya yetkili olan en az iki kişi tarafından imzalanması gerekir.

(4) Birliği temsile yetkili olanlar, Birliğin çalışma konuları içindeki işleri ve hukuki işlemleri, Birlik adına yapmak ve Birlik unvanını kullanmak hakkına sahiptirler.

(5) Yönetim kurulu üyeleriyle Birliği temsile yetkili kimselerin tescil ve ilanı zorunludur. 

Yönetim kurulunun üyelik şartları

MADDE 70- (1) Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır:

a)  Türk vatandaşı olmak,

b)  Amacı ve esas faaliyet konusu aynı olan başka bir Birliğin yönetim kurulu üyesi olmamak,

c)  Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı işlenen suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da 1163 sayılı Kanun hükümlerine göre mahkûm olmamak, ç) Görevi süresince, Birlikte denetleme organı üyesi, bu üyelerden birinin eşi, Birlik personeli veya denetleme organı üyeleriyle ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımı olmamak,

d)  Yönetim kurulu üyelerinden birinin eşi olmamak ve birbirleri ile ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımlığı bulunmamak.

e)  Aralarında herhangi bir iş ortaklığı bulunmamak,

f)  Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,

g)  18 yaşından küçük olmamak,

ğ) En az ilköğretim veya ilkokul mezunu olmak.

(2) Üyelik şartları denetleme organı üyeleri tarafından araştırılır. Birinci fıkrada belirtilen şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.

(3) Haklarında birinci fıkranın (c) bendinde sayılan suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.

(4)  Yönetim kurulu üyeliğine seçilenler, denetleme organına, hakem kurullarına, hesap tetkik komisyonuna seçilemezler. Yönetim kuruluna seçilenler ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak Birlikle, Birliğin çalışma konusuna giren ticari bir muamele yapamaz.

(5) Birliğin, 14/1/2022 tarihli ve 31719 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kooperatifçilik Eğitimi Yönetmeliği” kapsamında eğitim şartına tabi olması halinde yönetim kurulu üyeleri ve yedeklerinin seçilmelerini takiben en geç dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitim programını tamamlamaları şarttır. 

Yönetim kurulu toplantıları

MADDE 71- (1) Yönetim kurulu, üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararları çoğunlukla alır. Oylar eşit olduğu takdirde Türk Ticaret Kanununun 390 ıncı maddesi esasları çerçevesinde, karara bağlanmayacak olan gündem konusu gelecek toplantıya ertelenir. İkinci toplantıda da eşitlik olursa söz konusu öneri reddedilmiş sayılır.

(2) Yönetim kurulu toplantılarında üyeler, vekâlet veya temsil yoluyla oy veremezler. Yönetim kurulu ayda en az bir defa toplanır. Toplantılar Birlik merkezinde yapılır. Ancak, üyelerin çoğunluğunun onayı ile başka bir yerde de yapılabilir.

(3) Yönetim kurulu toplantıları elektronik ortamda da yapılabilir. Yönetim kurulu toplantısına katılma hakkına sahip olanlar bu toplantılara, elektronik ortamda da katılabilir. Hak sahiplerinin bu toplantılara elektronik ortamda katılmalarına ve oy vermelerine imkân tanıyacak Elektronik Toplantı Sistemini kurabileceği gibi bu amaç için oluşturulmuş sistemlerden de hizmet satın alınabilir. Yapılacak toplantılarda sözleşmenin bu hükmü uyarınca kurulmuş olan sistem üzerinden veya destek hizmeti alınacak sistem üzerinden hak sahiplerinin ilgili mevzuatta belirtilen haklarını kullanabilmesi sağlanır. Yönetim kurulu kararları elektronik toplantı sisteminden elektronik imza ile de imzalanabilir.

(4) Mazeretsiz olarak birbiri ardına üç defa mutat toplantıya gelmeyen üye istifa etmiş sayılır. 

Yönetim kurulu üyelerinin hak ve sorumluluğu

MADDE 72- (1) Yönetim kurulu üyeleri her zaman görevinden ayrılabilir. Ancak ayrılan üyenin görevli olduğu zamana ait sorumluluğu zararın ve bunun sorumluluklarının öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her durumda zararı doğuran fiilin oluş tarihinden itibaren tazminat davası açma hakkı beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. 

Yönetim kurulu üyeliğinin boşalması

MADDE 73- (1) Yönetim kurulundan ayrılan bir üyenin yerine yedek üyelerden, alınan oy sırasına göre biri geçer.

(2)   Herhangi bir sebeple, yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse, boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetleme organı üyeleri tarafından gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.

(3)   Yönetim kurulu üyeleri topluca istifa ettikleri veyahut mevcut yedekleri istifa eden üyelerin yerini dolduramadığı takdirde Birlik; denetim organınca, olmadığı takdirde Bakanlıkça olağanüstü genel kurul toplantısına çağrılarak, yeniden yönetim kurulu üyelerini seçer. Yönetim kurulundan bir üye istifa edip de yerine geçecek yedek üye yoksa yönetim kurulu temsilciler arasından birisini yönetim kurulu üyeliğine seçerek yeni üyeyi toplanacak ilk genel kurulun onayına sunar.

(4)   Yeni üyeler seçilip göreve başlayıncaya kadar eskileri göreve devam eder.

(5)   Eski yönetim kurulu görevi devretmemiş ise devredene kadar, genel kurulca karara bağlanmış ödemeler ile önceden ödeme planına bağlanmış ödemeler, vergi, resim ve harç ödemesiyle görevleri sınırlıdır. 

Yönetim kurulu üyelerinin ücretleri

MADDE 74- (1) Yönetim kurulu üyelerine genel kurulca belirlenen aylık ücret, huzur hakkı ve yolluk dışında hiçbir ad altında başkaca ödeme yapılamaz.

(2)     Kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan birlikler ile kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan birliklerin yönetim kurulu üyeleri, bunların ortağı olduğu üst kuruluşlarda görev alsalar dahi yalnızca bir ücret veya huzur hakkı alabilirler.

(3)    Yönetim kurulu üyeleri Birlikte 5510 sayılı Kanuna bağlı olarak sigortalı çalışamaz ve bu kapsamda birlik tarafından sigorta primleri ödenemez. 

Yetki devri

MADDE 75- (1) Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar genel kurulun devredemeyeceği yetkilerini kullanamaz. 

Yönetim kurulunun görevleri

MADDE 76- (1) Yönetim kurulunun görevleri şunlardır:

a) Genel kurul tarafından verilen kararları yerine getirmek, Birlik işlerini ortak kooperatifler menfaatine en uygun şekilde yürütmek,

b) Defter, hesap ve kayıtları kanun ve anasözleşmeye uygun olarak tutmak,

c) Birliğin parası, menkul ve gayrimenkul bütün varlıklarını gereği gibi kullanmak, işletmek ve korumak,

ç) İmkânlarla orantılı olarak alım ve satım merkezleri açılmasını genel kurula teklif etmek,

d) Ortak kooperatiflere, durumlarına ve genel kuruldan alınacak kararlara göre bilânço yılı içinde tahsil edilmek üzere avans vermek,

e) Genel kurulu olağan veya olağanüstü toplantıya çağırmak,

f) Genel kurulda kabul edilmiş bütçe ve kadro cetveline uygun olarak personel istihdam etmek,

g) Kanunlara aykırı olarak alınan genel kurul kararları aleyhine iptal davası açmak,

ğ) Kanunen tutulması gereken defterlerin tutulmasını sağlamak, genel kurul toplantısından en az otuz beş gün önce faaliyet raporu, bilanço, gelir-gider cetvelini ve bütçe teklifini hazırlayıp denetleme organına vermek ve varsa dış denetçi tarafından tanzim edilen raporlar da dahil bunları genel kurul toplantısından on beş gün öncesinden itibaren bir yıl süre ile birlik merkezinde, varsa şubelerinde ve elektronik ortamda KOOPBİS sistemi üzerinden ortakların incelemesine sunmak,

h) Genel kurulca uygulanmasına karar verilen Tarım ve Orman Bakanlığınca desteklenecek yatırım projelerini hazırlatarak Bakanlığın onayından geçirmek,

ı) Birliğin aczi veya mali durumunun bozulması halinde genel kurulu toplantıya davet etmek,

i)  Görevlendireceği denetçiler vasıtasıyla ortak kooperatifleri denetlettirmek,

j)  Genel kurulun vereceği karar doğrultusunda kamu kuruluşları, banka ve diğer kuruluşlardan kredi almak.

k) Birliği temsile yetkili kişileri, denetleme organı üyeleri ve dış denetçilerin seçim ve görevden alınmalarını gecikilmeksizin ticaret siciline tescil ettirmek ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile varsa internet sitesinde ilan ettirmek,

l)  Gerektiğinde tasfiye işlerini yürütmek,

m) Eski yönetim kurulu üyeleriyle birlik memurlarının sonradan tespit edilen yolsuzluklarını ilgili mercilere bildirmek,

n)  Birliğin amacına uygun gayrimenkul alımlarında, tapu devri veya tapuya şerh verdirilerek bir satış vaadi sözleşmesi yapmak,

o) Tanıtma ve ortak kaydetmek amacıyla yapılacak ilân, reklam ve açıklamaları eksik ve gerçeğe aykırı olmayacak şekilde yapmak, bunların yanıltıcı bilgi ve unsurlar taşımamasını sağlamak,

ö) Birliğe ait mal, para ve para hükmündeki kâğıtları ve gizlide olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine ve kredi kuruluşlarının denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelemesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmak,

p) Ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, uygun olanları ortak olarak kaydetmek,

r) Mal beyanında bulunmak,

s) Denetim amacıyla denetleme organı üyelerinin 90 ıncı madde doğrultusunda talebi halinde Birliğe ait her türlü defter ve belgeleri vermek,

ş) Tarım ve Orman Bakanlığınca yaptırılacak denetim neticesi verilecek talimatlara uymak,

t) Birlik ve ortak kooperatifleri ile ilgili tüm bilgileri KOOPBİS sistemine işlemek veya işlenmesini sağlamaktır. 

Görev devri

MADDE 77- (1) Görevi sona eren yönetim kurulu üyeleri, sorumlulukları altında bulunan para, mal, defter, bilgi, belge ve diğer Birlik varlıklarını; seçimlerin yapıldığı genel kurul toplantı tarihinden itibaren üç iş günü içinde tutanakla yeni seçilenlere teslim etmek zorundadır. 

Yönetim kurulu kararlarının yazılması

MADDE 78- (1) Yönetim kurulunun kararları, sayfaları noterce tasdik edilmiş, “karar defteri” ne sıra numarası ve tarihiyle yazılır ve toplantıda hazır bulunan üyeler tarafından imzalanır. Verilen karara karşı görüşte olan veya çekimser kalanlar, muhalefet veya çekinme sebeplerini kararın altına yazarak imzalamak zorundadırlar.

(2)   Bunu yapanlar kararın uygulanması sırasında doğacak zararlardan dolayı diğer üyelerle birlikte sorumlu olmazlar. Böyle hareket etmeyenler sorumluluğa katılırlar.

(3)   Kararların geçerliliği, yazılıp imza edilmiş olmasına bağlıdır. 

Yönetim kurulunun sorumlulukları

MADDE 79- (1) Yönetim kurulu; kendi tutanakları, genel kurul tutanakları, ortak listeleri, gelir-gider hesapları ve yıllık bilanço ile tahmini bütçe ve yıllık çalışma programının usulüne uygun olarak hazırlanması ve saklanmasından, tetkik olunmak üzere denetleme organı üyelerine verilmesinden ve KOOPBİS’e işlenmesinden Birliğe, ortak kooperatiflere ve Birlik alacaklılarına karşı ortaklaşa sorumludur.

(2) Ortaklaşa sorumluluğu gerektiren işlerden bir eksikliği olmadığını ispat eden, özellikle bu işlere karşı oy vermiş olup durumu görüşme tutanağına yazdırmakla beraber denetleme organı üyelerine hemen yazılı olarak bildiren, özrüne dayanarak o işlemlerin görüşmelerinde hazır bulunmayan üye, sorumluluktan kurtulur.

(3) Görevlerini gereği gibi yapmadığı anlaşılan yönetim kurulu üyelerinin genel kurul her zaman işine son ve haklarında soruşturma kararı verebilir. Bu kararın gereğini denetleme organı, yargı organları vasıtasıyla uygular.

(4) Her ortağın veya işten el çektirilenlerin dava açma hakkı saklıdır.

(5) Yönetim kurulu, Tarım ve Orman Bakanlığının ve bağlı olduğu üst kuruluşların denetim amacıyla görevlendireceği memurların isteyecekleri her türlü bilgiyi vermek ve onların işlerini kolaylaştırmak zorundadır.

Yönetim kurulu üyelerinin kişisel sorumlulukları

MADDE 80- (1) Yönetim kurulu üyelerinden her biri, genel kurulun kararı kişisel sorumluluklarını gerektirdiği durumlarda karar aleyhine iptal davası açabilir. Yönetim kurulu üyeleri ve Birlik memurları kasıtları bulunsun veya bulunmasın kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludurlar.

(2) Bunlar, suç sayılan fiil ve hareketlerinden ve özellikle Birliğin para ve malları bilanço, tutanak, rapor ve başka evrak, defter ve belgeler üzerinde işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi ceza görürler. Yönetim kurulu, tescile bağlı konuları sicil memurlarının isteği üzerine yerine getirmemesi, tescil ve kayıtta kötü niyetle gerçeğe aykırı beyanda bulunması hallerinde cezai sorumluluk taşır.

(3) Kuruluş sırasında kurucu kooperatifler tarafından resmi makamlara verilen Birlik anasözleşmesi, nakdi sermayenin bankaya yatırıldığını bildiren banka makbuzu, ayn nevinden sermaye ve Birlikçe devralınan işletmeye ait değer biçme raporu gibi belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesinden Birlik kurucu ortakları sorumludur. 

Haksız fiillerde sorumluluk

MADDE 81- (1) Yönetim kurulu veya temsile yetkili şahısların Birliğe ait görevlerini yürütmeleri esnasında meydana getirdikleri haksız fiillerden doğan zararlardan Birlik sorumludur. 

Tescil

MADDE 82- (1) Birliği temsile yetkili kılınacak kimseleri yönetim kurulu tayin eder. Yönetim kurulu bu kimselerin isimlerini, imzalarını ve bu yetkinin dayanağı olan karar suretini Ticaret Sicili Müdürlüğünde yetkilendirilmiş personele tasdik ettirir.

(2) Bu imza örnekleri Tarım ve Orman Bakanlığı ile ortak olunması halinde Merkez Birliğine ve kredi kuruluşlarına da gönderilir. 

Birliğin acze düşmesi halinde yapılacak işler

MADDE 83- (1) Birliğin icra takiplerine maruz kalması, çalışanların ücretlerinin veya birlik borçlarının zamanında ödenememesi ve bunun gibi acze düşmesini kabul ettirecek önemli sebepler mevcut ise, yönetim kurulu piyasadaki cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal bir ara bilançosu düzenler. Son yılın bilançosu veya daha sonra yapılan bir tasfiye bilançosu veya düzenlenen ara bilançodaki mevcutların, Birlik borçlarını artık karşılayamayacağını gösteriyorsa yönetim kurulu, Tarım ve Orman Bakanlığı’na durumu bildirir ve genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır. Genel kurul mevcut sermaye ile yetinmeye, Birliğin dağılmasına veya mahkemeye müracaatla Birliğin iflasını isteme kararlarından birisini verebilir.

(2)     Birliğin son yıla ait bilançosunda, Birlik varlığının (öz sermaye, yedek akçeler, gelir-gider farkı) yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal genel kurulu toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zamanda ilgili mahkemeye ve Tarım ve Orman Bakanlığı’na bilgi verir. Ancak, ortakları ek ödemelerle yükümlü olan birliklerde, bilançoda tespit edilen açık, üç ay içinde ortakların ek ödemeleriyle kapanmadığı takdirde Tarım ve Orman Bakanlığı haberdar edilir.

(3)    Mali durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde yönetim kurulu veya alacaklılardan biri konkordato da talep edebilir. Bu takdirde, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 285 inci ve devamı maddeleri uygulanır. 

İşten çıkarma

MADDE 84- (1) Yönetim kurulu, genel kuruldan aldığı yetkiyle işlerin görülmesi ile görevlendirdiği kimseleri ve atadığı müdürü ve diğer temsilci ve vekilleri her zaman işten çıkarabilir.

(2) İşten çıkarılan kimselerin tazminat isteme hakları saklıdır. 

Denetleme organı seçimi ve üye sayısı

MADDE 85- (1) Genel kurul tarafından, ortak kooperatif temsilcileri arasından veya dışarıdan en az bir en fazla dört yıl için en az bir denetleme organı üyesi seçilir. Genel kurulca asıl üye sayısı kadar yedek üye seçilebilir. Genel kurulca böyle bir süre tespiti yapılmaması halinde bir yıl için seçilmiş sayılır.

(2)   Bu genel kurulda ibra edilmeyen denetleme organı üyeleri gündemde seçim maddesi var ise tekrar yönetim kurulu ve denetleme organı üyeliklerine seçilemezler. Şayet gündemde seçim maddesi yok ise altmış gün içerisinde seçimli olağanüstü genel kurul yapılır.

(3)   Denetleme organı üyeleri Birlikte idari görev alamazlar.

(4)   Görev süreleri biten denetleme organı üyeleri tekrar seçilebilir. Görevi biten yönetim kurulu üyeleri genel kurulca ibra edilmedikçe denetleme organına seçilemezler. 

Denetleme organı üyelik şartları

MADDE 86- (1) Denetleme organı üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türk vatandaşı olmak,

b) Medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip olmak,

c) En az lise düzeyinde diploma sahibi olmak,

ç) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı işlenen suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, görevi kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından ya da 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre mahkûm olmamak,

d)  Görevi süresince, Birlikte yönetim kurulu üyesi, bu üyelerden birinin eşi, Birlik personeli veya yönetim kurulu üyeleriyle ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımı olmamak, yönetim kurulu üyeleriyle aralarında iş ortaklığı bulunmamak,

e) Denetleme organı üyelerinden birinin eşi olmamak ve birbirleri ile ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımlığı bulunmamak.

(2) Haklarında birinci fıkranın (ç) bendinde sayılan suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.

(3) Denetleme organı üyelerine genel kurulca belirlenen aylık ücret, huzur hakkı ve yolluk dışında hiçbir ad altında başkaca ödeme yapılamaz.

(4) Denetleme organı üyeleri, Birlikte 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na bağlı olarak sigortalı çalışamaz ve bu kapsamda Birlik tarafından sigorta primleri ödenemez.

(5) Kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefil olan birlikler ile kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapan birliklerin denetleme organı üyeleri, bunların ortağı olduğu üst kuruluşlarda görev alsalar dahi yalnızca bir ücret veya huzur hakkı alabilirler.

(6) Görev kusurlarından veya suç teşkil eden fiillerinden dolayı yönetim kurulu ve denetçilikten uzaklaştırılanlar denetleme organı üyeliğine seçilemezler.

(7) Birliğin, “Kooperatifçilik Eğitimi Yönetmeliği” kapsamında eğitim şartına tabi olması halinde denetleme organı üyeleri ve yedeklerinin seçilmelerini takiben en geç dokuz ay içinde kooperatifçilik eğitim programını tamamlamaları şarttır. 

Denetleme organı üyelerinin görevine son verme

MADDE 87- (1) Genel kurul, denetleme organı üyelerinin görevlerine her zaman son verebilir. 

Denetleme organı üyelerinin sorumlulukları

MADDE 88- (1) Denetleme organı üyeleri görevlerini yerine getirirken kusurlu hareket ettikleri takdirde, hem Birliğe hem de ortak kooperatifler ile Birlik alacaklılarına karşı verdikleri zarar dolayısıyla sorumludurlar.

(2) Ayrıca, ilgili kanun ve anasözleşme ile kendilerine yükletilen diğer görevleri hiç veya gereği gibi yapmamalarından, düzenledikleri raporların gerçeği yansıtmamasından doğan zararlardan dolayı da kusursuz olduklarını ispat etmedikçe müteselsilen sorumludurlar. 

Denetleme organının çalışma şekli

MADDE 89- (1) Denetleme organı üyeleri, üç ayda bir toplanarak Birliğin işlemlerini ve hesaplarını denetler, malları ve kasayı sayar ve görülen noksanlıkları, düzensizlikleri inceleyerek bunları birer rapora bağlar ve “Denetleme Organı Denetim Raporları” dosyasında saklarlar.

(2) Denetleme organı üyeleri, yıllık genel kurul toplantısından otuz beş gün önce yönetim kurulu tarafından kendilerine verilen; bilançoyu, yönetim kurulunun hazırladığı yıllık çalışma raporu ve tahmini bütçeyi inceleyerek gerekli gördüğü işlemleri, hesap ve mevcutları elden geçirir ve düşüncesini açık olarak belirterek yıllık rapor hazırlarlar. Denetleme organı üyeleri, raporda yönetim kurulunun çalışma düzenini ve başarı derecelerini de belirtirler. 

Denetleme organı üyelerinin görevleri

MADDE 90- (1) Denetleme organı üyelerinin görevleri, Birliğin iş ve işlemlerini kontrol etmektedir. Görev ve yetkileri şunlardır:

a)  Yıllık bilanço ve gelir tablosu hesaplarını inceleyerek bu husustaki görüşlerini birlikte veya tek başına genel kurula bir raporla bildirmek,

b) Birlik işlemlerinden bilgi edinmek ve gerekli kayıtların düzenli olarak tutulmasını sağlamak amacıyla en az üç ayda bir Birliğin defterlerini incelemek,

c)  En az üç ayda bir birliğin nakit mevcudu ile menkul değerlerini kontrol etmek,

ç) Bütçe, bilanço ve gelir tablosunu denetlemek,

d) Gelir tablosu hesaplarıyla bilançonun defterlerle uygunluk halinde bulunup bulunmadığını, defterlerin düzenli bir surette tutulup tutulmadığını ve işletmenin neticeleriyle mameleki hakkında uyulması gerekli olan hükümlere göre işlem yapılıp yapılmadığını incelemek,

e) Yönetim kurulunun ihmali halinde genel kurulu olağanüstü toplantıya davet etmek,

f) Yönetim kurulu üyeleriyle, Birlik personelinin ilgili kanun ve anasözleşme hükümleri ile iyi niyet esaslarına uygun davranıp davranmadığını kontrol etmek,

g) Yönetim kurulu üyeleri ile Birliğin dış denetime tabi olması halinde dış denetçinin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, toplantı nisabının kaybedilmesi halinde boşalan bu üyeliklere geciktirilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağırmak,

ğ) Birlik ortaklarının, yönetim kurulu üyeleri ve Birlik personeli hakkındaki şikâyetlerini incelemek ve inceleme sonucunu yıllık raporunda açıklamak,

h) Uygun gördükleri teklifleri yönetim kurulu ve/veya genel kurul toplantıları gündemine koydurmak,

ı) Tasfiye işlemlerini denetlemek,

i) Birlik yönetim kurulu üyelerinin ve memurlarının cezayı gerektiren fiillerini savcılığa bildirmek,

j) Yapılacak denetim sonucunda düzenlenecek rapora göre hukuki sorumluluğu tespit edilen yönetim kurulu üyeleri ve Birlik memurları hakkında genel kurul kararına istinaden gerekli hukuk davalarını açmak. 

k) Ortak kooperatifler ve kendileriyle Birlik yöneticileri arasındaki anlaşmazlıkla ilgili konuları genel kurul gündemine aldırmak ve gerektiğinde olağanüstü olarak genel kurulu toplantıya çağırmak,

l) Ortak kooperatiflerin, genel kurul toplantılarına katılmaları için gerekli şartları yerine getirip, getirmediğini incelemek,

(2) Denetleme organı üyeleri, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri noksanlıkları, ilgili Kanun ve anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan sorumlu olanların bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı zamanda genel kurula haber vermekle yükümlüdürler.

(3)   Birliğin birden fazla denetçisi bulunması halinde, denetleme organı üyeleri Birliği genel kurul toplantısına çağırma yetkisi hariç olmak üzere kendilerine ilgili Kanun ve anasözleşme ile verilen görev ve yetkileri, gerektiğinde tek başlarına da kullanabilirler.

(4)     Denetleme organı üyeleri, yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılırlar ancak yönetim kurulu toplantılarında oy kullanamazlar.

(5)   Denetleme organı üyeleri, 1163 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesine aykırı uygulamaları da araştırmakla yükümlüdürler.

(6)    Denetleme organı üyelerinin yukarıda yazılı kontrol yetkileri genel kurul kararı ile sınırlandırılamaz. Denetleme organı üyeleri ayrıca, Birlik zararlarını kapatmak için genel kurula sunulacak teklifleri hazırlayarak toplantı gündemine aldırır. 

Denetleme organının diğer yetkileri

MADDE 91- (1) Ortakları şahsen sorumlu veya ek ödeme ile yükümlü olan birliklerde denetleme organı üyeleri, ortak kooperatiflerin ve temsilcilerinin listesinin usulüne uygun olarak tutulup tutulmadığını da incelemek zorundadırlar.

(2)      Yönetim kurulu, bu maksatla denetleme organı üyelerine defter ve belgelerle, istenilen her konuda bilgi verirler.

(3)       Ortak kooperatifler, gerekli gördükleri hususlarda denetleme organı üyelerinin dikkatini çekmeye ve açıklama yapılmasını istemeye yetkilidirler. 

Denetleme organı üyeliğinin boşalması

MADDE 92- (1) Denetleme organı üyeleri istifa etmek suretiyle ve bu isteğini yönetim kuruluna yazılı olarak bildirmek kaydı ile her zaman görevlerinden çekilebilirler.

(2)     İlgili mevzuatta belirtilen seçilme şartlarını taşımadıkları veya sonradan kaybettikleri anlaşılanların üyelikleri kendiliğinden sona erer.

(3)  Denetleme organı üyeliğinin herhangi bir nedenle boşalması halinde boşalan üyeliklere varsa en çok oy alarak seçilen veya seçim liste (grup) halinde yapılmışsa yazılış sırasına göre seçilen ve şartları taşıyan yedekleri geçer. Yedeklerle beraber üye sayısı genel kurulca belirlenen sayının altına düştüğü takdirde, mevcut denetleme organı üyesi veya üyeleri ilk genel kurula kadar görev yapmak üzere şartları haiz kişileri denetleme organı üyeliğine atar.

(4)      Yedekler de dâhil hiçbir üye kalmaması halinde yönetim kurulunca, denetleme organının seçilmesi amacıyla genel kurul derhal toplantıya çağırılır.

(5)   Yenileri seçilene kadar eski üyeler görevlerine devam ederler. 

Denetleme organı toplantı ve raporları

MADDE 93- (1) Denetleme organı üyeleri her yıl işlem ve hesapları denetleme görev ve yetkisini yerine getirdikten sonra 1163 sayılı Kanunun 67 nci maddesi uyarınca genel kurul toplantılarına sunacakları “Denetleme Organı Yıllık Çalışma Raporu”nu hazırlarlar. Denetleme organı yıllık çalışma raporunda; raporun görüşüleceği genel kurul toplantı tarihi, incelemenin ait olduğu dönem ve düzenleme tarihi belirtilir.

(2)    Rapor, genel kurulda görüşülecek döneme ilişkin tüm işlem ve hesapları kapsayacak şekilde ayrıntılı bilgiler içerir. Rapor; açık, öz ve anlaşılır bir dille yazılır.

(3)  Raporda, ortaklar ve diğer kişiler nezdinde yanlış kanaat uyandırıcı, gerçeğe aykırı ifadelere yer verilemez.

(4)    Rapor, ilgili olduğu genel kurul toplantı tarihinden en az yirmi gün önce düzenlenerek yönetim kuruluna teslim edilir. Ayrıca rapor yönetim kurulu tarafından KOOPBİS’e yüklenir. Daha sonra rapor içeriğinde herhangi bir değişiklik yapılamaz.

(5)   1/2/2022 tarihli ve 31737 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik’te belirtilen esaslara uygun olarak düzenlenmeyen denetleme organı raporları, genel kurullarda görüşülemez ve kabul edilemez. 

Denetleme organı raporlarının imzalanması ve sorumluluk

MADDE 94- (1) Denetleme organı raporları bütün üyeler tarafından imzalanır.

Rapora katılmayan üye çekinme sebeplerini belirterek imzalar.

(2)          Yıllık genel kurul toplantısında “Denetleme Organı Raporu” okunmadan bilanço ve dolayısıyla ibralar konusunda karar alınamaz.

(3)          Denetleme organı azledilmiş olursa, yeni denetleme organı üyeleri düzenleyecekleri raporda bu olayı da açıklamak ve sebeplerini belirtmek zorundadırlar. 

Denetleme organı üyelerinin sır saklama yükümlülüğü

MADDE 95- (1) Denetleme organı üyeleri, görevleri sırasında öğrendikleri ve açıklanmasında Birlik veya ortak kooperatiflerinin zarara uğrayacağı konularda Birlik ortaklarına ve üçüncü şahıslara açıklama yapamazlar. 

Dış denetim konusu ve kapsamı

MADDE 96- (1) Birlik, 1163 sayılı Kanunun 69 uncu maddesi kapsamında çıkarılan 01/02/2022 tarihli ve 31737 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik kapsamında belirlenen şartları taşıması halinde dış denetime tabidir.

(2)   Birliğin finansal tablolarının; kooperatiflerin tabi olduğu 1163 sayılı Kanun, 6102 sayılı Kanun, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve ilgili mevzuatına göre hazırlanıp hazırlanmadığı, gelir ve giderlerinin dayanağını oluşturan belgelerin ilgili mevzuata uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği, gelir ve gider hesapları ile bilanço hesaplarının defter, kayıt ve belgelerle uyumlu olup olmadığı hususları dış denetimin konusunu oluşturur. Yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu içerisinde yer alan finansal bilgiler de dış denetimin kapsamı içindedir.

(3)    Dış Denetçi raporu genel kurula sunulmayan birliklerde; finansal tablolar, yönetim kurulu yıllık faaliyet raporu ve ibra hakkında alınan kararlar geçersizdir.

(4)   Yönetim kurulu gecikmeksizin dış denetçileri ticaret siciline tescil ettirir ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile internet sitesinde ilan ettirir.

(5)    Dış denetçiler hakkında 1163 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentleri ile üçüncü ve altıncı fıkrasında yer alan hükümler uygulanır.

(6)  Dış denetime ilişkin usul ve esaslar, dış denetçilerin nitelikleri, uyacakları etik ilkeler, görev ve yetkileri, seçilmeleri, görevden alınmaları veya ayrılmaları, denetimin ve denetim raporlarının içeriği ve raporun genel kurula sunulması hususlarında Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Denetimine Dair Yönetmelik hükümleri uygulanır. 

Hesap tetkik komisyonu seçimi

MADDE 97- (1) Genel kurul bazı konuların incelenmesi için lüzumu halinde hesap tetkik komisyonu seçebilir.

(2)    Birlik ortağı kooperatiflerin toplam temsilci sayısının, dörtten az olmamak üzere en az 1/10’unun yazılı teklifte bulunmaları şartıyla, son iki yıl içinde Birliğin kuruluşu veya idari işlemlerine ait bir yolsuzluğun olduğunu, kanun veya anasözleşme hükümlerine önemli bir şekilde karşı hareket edildiğini iddia ettikleri takdirde veya bilançonun gerçekliğini soruşturmak için hesap tetkik komisyonu atanmasını genel kuruldan isteyebilirler.

(3)     Bu istek kabul edilmediğinde gerekli masrafları peşin ödeme şartı ile mahkemeye başvurma hakkına sahiptirler. Komisyona seçilen ortak kooperatif temsilcileri gerekli incelemeleri yapacak bilgi ve beceriye sahip olmadıkları takdirde, ücreti Birlikçe karşılanmak üzere dışarıdan uzman kişiler görevlendirerek gerekli raporları düzenletir.

(4)      Soruşturma sonuçlarına göre iddia doğru görülmediği takdirde veya denetleme organı üyelerinin vereceği raporda bu talebin haklı sebeplere dayanmadığı anlaşılırsa kötü niyetle hareket ettiği ispat edilen ortak kooperatifler ve/veya ortak kooperatiflerin temsilcileri, Birliğin bu yüzden gördüğü zarardan dolayı ortaklaşa sorumludurlar. 

Müdür tayini ve görevine son verilmesi

MADDE 98- (1) Birlik Müdürü, yönetim kurulu kararı ile ortak kooperatif temsilcileri arasından veya dışarıdan olmak üzere düzenlenecek sözleşmeye dayalı olarak tayin edilebilir.

(2)      Müdür, kendiliğinden müdürlük görevini devredemez ve yerine vekil bırakamaz. Gerektiğinde müdürün görevine son verilme işlemi yönetim kurulunca karara bağlanarak yapılır.

(3)  Yönetim kurulu ayrı bir müdür atanmasını öngörmezse, yönetim kurulu kendi üyeleri arasından en az iki üyeyi murahhas üye olarak görevlendirebilir. Bu durumda murahhas üyelere müdürün tabi olduğu hükümler uygulanır. 

Müdürlük şartları

MADDE 99- (1) Müdürlük şartları şunlardır.

a)  Kooperatifçilik bilgilerine sahip olmak.

b)  Hukuken memuriyete mani hali bulunmamak,

c)  En az lise düzeyinde diploma sahibi olmak. 

Müdürlük ve personel ücretleri

MADDE 100- (1) Birlik müdürü ve hizmet personelinin ücretleri genel kurulca kabul edilen bir kadro ve yıllık tahmini bütçeye göre kararlaştırılır. 

Müdürün görevleri

MADDE 101- (1) Müdürün görevleri şunlardır: 

a)  Yönetim kurulu kararlarını, yıllık çalışma programlarını göz önünde tutarak uygulamak,

b)  Birliğin işlerini yürütmek, işlerin uyumu ve düzenini sağlamak,

c)  Yönetim kurulu toplantılarında oy kullanmamak şartı ile hazır bulunmaktır. 

İdari ve teknik personel

MADDE 102- (1) Genel kurul tarafından belirlenecek sayıda idari ve teknik kadro ihdas edilir, ataması yönetim kurulunca yapılır.

(2) Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan yardım alan birlikler, Bakanlığın istediği şartlara uygun idari ve teknik personeli atamak mecburiyetindedir. 

Müdürün yetki ve sorumluluğu

MADDE 103- (1) Birlik müdürü, Birlik hizmet personelinin amiridir. Denetleme organı ve yönetim kurulu üyeleri ile dış denetçilerden başkasına birliğin işleri ile ilgili bilgi veremez. Birlik hizmet personeli müdüre karşı sorumludur.

(2) Birlik müdürü kendine verilen görevleri gereği gibi veya hiç yerine getirmezse yönetim kuruluna karşı sorumludur. 

Personelin işten çıkarılması

MADDE 104- (1) Yönetim kurulu, işlerin görülmesi ile görevlendirdiği kimseleri ve atadığı müdürleri ve diğer temsilci ve vekilleri her zaman işten çıkarabilir. Çıkarılma işlerinde yönetim kurulu kararı gereklidir.

(2) İşten çıkarılma teklifi denetleme organı üyelerince yapıldığı takdirde, yönetim kurulu başkanı tarafından yapılacak çağrı üzerine yönetim kurulu derhal toplantı yapar ve gerekli kararı verir. Şayet yönetim kurulu tarafından işten çıkarma kararı verilmemiş ise denetleme organı üyeleri genel kurulu toplantıya çağırabilir ve konu orada karara bağlanır.

(3) Haksız yere işten çıkarılanların tazminat isteme hakları saklıdır. 

Birliği temsil ve imza yetkisi

MADDE 105- (1) Yönetim kurulu, resmî dairelerde, mahkemelerde ve üçüncü kişiler nezdinde temsil yetkisini müdüre devredebilir. Ancak, Birliği taahhüt altına koyabilecek işlerde müdür, murahhas üye yönetim kurulu başkanı veya üyelerden birinin birlikte imzaları şarttır.

(2) Yönetim kurulu, Birliği temsil ve borç altına sokan işler dışında memurlara ikinci derecede imza yetkisi verebilir. İkinci derecede imzaların geçerli olabilmesi için birinci imza ile müşterek olması gereklidir.

(3) Birliği temsile yetkili kılınan kimseler, imzalarını ancak Birliğin unvanı altına koymak suretiyle Birliği bağlar. 

Ortak kooperatiflerin denetimi

MADDE 106- (1) Birlik, ortağı olan kooperatifleri denetim konusunda uzman kişilerden oluşturulacak heyet marifetiyle denetler.

(2)    Ayrıca Merkez Birliğine ortak oluncaya kadar ortak kooperatiflere gerekli eğitim hizmetini de verir.

(3)          Birliğe ortak kooperatifler, yapılacak eğitim ve denetim hizmetlerine ait giderlere iştirak eder.

 

ALTINCI BÖLÜM

Merkez Birliği ile İlişkiler

 

Merkez Birliğine giriş, başvurma şekli, itiraz ve yükümlülük

MADDE 107- (1) Birlik, genel kurul kararı ile Birliğin gelişmesi, menfaatlerinin korunması, eğitim ve denetim konusunda hizmet verilmesi ve kooperatifçilik konularında danışmanlık alınması gibi hizmetlerin yerine getirilmesi için kurulmuş veya kurulacak aynı çalışma konularına sahip Merkez Birliğine girebilir veya kuruluşunda yer alabilir.

(2)   Birlik, birden fazla aynı çalışma konularına sahip Merkez Birliği kuruluşunda kurucu ortak olamaz veya birden fazla Merkez Birliğine ortak olamaz.

(3)      Çalışma konuları ile ilgili olarak Merkez Birliğinin yapacağı tesislere taahhüdü dışında genel kurulca belirlenecek miktar üzerinden iştirakte bulunabilir.

(4)      Birlik, Merkez Birliğine girmek için, Merkez Birliğinin ana sözleşme hükümlerini bütün hak ve ödevleri ile kabul ettiğini gösteren bir dilekçe ile Merkez Birliği yönetim kurulu başkanlığına başvurur. Merkez Birliği yönetim kurulunun giriş isteğini kabul etmesi ile birlik merkez birliğine girmiş olur. Giriş isteği bir ay içinde cevaplandırılmadığı veya ret cevabı verildiği takdirde ortaklığa kabul edilmeyen birlikler, Merkez Birliği denetleme organı aracılığıyla Merkez Birliği genel kuruluna müracaat edebilirler.

(5)    Birlik, Merkez Birliğine girmekle ortak kooperatiflere bu anasözleşmedeki yükümlülüklerden fazlasını yükleyemez.

(6)   Kooperatifler, kooperatif birliklerine; kooperatif birlikleri de merkez birliğine ortak olmadığı takdirde, kamu kaynaklarından desteklenen kredilere kefalet sağlayamaz ve kamu kaynaklı tarımsal desteklemelere aracılık yapamaz. Bu kapsamdaki başvurularda; birlikler kooperatifleri, merkez birliği de birlikleri ortaklığa kabulden kaçınamaz. 

Merkez birliği temsilciliği

MADDE 108- (1) Merkez Birliği genel kurullarında Birliği temsil etmek üzere Birlik genel kurulunca ortak kooperatif temsilcileri arasından en fazla beş olmak üzere Merkez Birliği anasözleşmesinde belirtilen sayıda temsilci seçilir. Temsilcilerin görev süresi en az bir en fazla dört yıldır. Genel kurulca böyle bir süre tespiti yapılmaması halinde bir yıldır.

(2) Seçilen temsilcilerin her birinin Merkez Birliği genel kurulunda birliği temsilen bir oy kullanma hakkı vardır. Seçilen temsilciler kadar yedek üye de seçilir. Temsilcilerin uygun bir mazerete bağlı olarak Merkez Birliği genel kuruluna katılamaması durumunda ve yönetim kurulunca verilecek oy kullanma izin belgesi karşılığında sırasıyla yedeklere de oy kullanma yetkisi verilir. 

Denetim, eğitim ve danışmanlık

MADDE 109- (1) Birlik, ortağı olduğu üst birlikten eğitim ve danışmanlık hizmeti alabilir ve üst birlik tarafından denetlenir.

(2) Birlik, ortağı olduğu üst birlik tarafından verilen hizmetlere ait giderlere iştirak

eder. 

YEDİNCİ BÖLÜM

Birliğin Dağılması

 

Dağılma sebepleri MADDE 110- (1) Birlik;

a)  Genel kurul kararı ile,

b)  İflasın açılması ile,

c)   Genel kurulda fiilen kullanılan oyların 2/3 çoğunluğuyla alınacak kararla birliğin, diğer bir birlikle birleşmesi veya devralınması suretiyle,

ç) Ortak sayısının kurucu ortak sayısından aşağı düşmesi, yasal organlarının kurulamaması, çalışma konusu dışında veya kamu yararına aykırı çalışma göstermesi, acze düşmesi gibi kanunlarda öngörülen diğer hallerde Tarım ve Orman Bakanlığı’nın mahkemeden alacağı karar üzerine,

d)  Üç yıl üst üste olağan genel kurulunu yapmaması halinde,

e)  Amacına ulaşma imkânının bulunmadığının Tarım ve Orman Bakanlığınca tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır. 

Tasfiye kurulu ataması ve ücret

MADDE 111- (1) Mahkeme veya genel kurulca tasfiye memurları seçilmediği takdirde tasfiye işlerini yönetim kurulu yapar. Yönetim kurulu tasfiye memurlarını ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.

(2) Tasfiye kurulu üyelerine, atamayı yapan merci tarafından tespit edilecek miktarda ücret, Birlik bütçesinden ödenir. 

Ticaret siciline bildirme

MADDE 112- (1) İflasın dışında birliğin dağılması, yönetim kurulu veya denetleme organı üyelerince ticaret siciline tescil ve en çok birer hafta ara ile üç defa ilan ettirilir.

(2)      İlana Birlik alacaklılarının belgeleri ile beraber üç ay içinde Birliğe başvurmaları gereği yazılır. Bu sürenin başlangıcı üçüncü ilan tarihidir.

(3)     Tasfiyenin bir yılda tamamlanması esastır. Bakanlığın uygun görmesi halinde bu süre birer yıl olmak üzere iki defa uzatılabilir. Süre ise üçüncü ilandan sonra başlar.

(4)   Genel kurul kararıyla tasfiye sürecine giren birlikler; birliğe ait malvarlığının ortaklar arasında paylaşılmasına başlanılmamış olması şartıyla genel kurullarından alacağı kararla tasfiye halinden çıkabilir. Devam kararının tüm ortak kooperatif temsilcilerinin 3/5’inin oyu ile alınması gerekir. Alınan bu kararın, tasfiye memurlarınca ticaret sicilinde ilan ettirilmesi gerekmektedir. 

Tasfiye mamelekinin paylaştırılması

MADDE 113- (1) Tasfiye haline giren Birliğin, bütün borçları ödendikten ve ortak pay bedelleri geri verildikten sonra kalan malları dağılma anında Birliğe kayıtlı ortak kooperatifler arasında eşit olarak bölüştürülür. 

Tasfiye hali

MADDE 114- (1) Birliğin diğer bir birlikle birleşmesi hali hariç olmak üzere dağılan Birlik tasfiye haline girer. 

(2)Tasfiye haline giren Birlik, ortak kooperatiflerle olan ilişkilerinde dahi tasfiye sonuna kadar tüzel kişiliğini korur ve unvanını “Tasfiye Halinde” ibaresini eklemek suretiyle kullanmaya devam eder.

 

Tasfiye memurlarının azli

MADDE 115- (1) Genel kurul kararı ile atanmış olan tasfiye memurları veya bu görevi yapan yönetim kurulu üyeleri, genel kurul tarafından her zaman azledilebilir ve yerlerine yenileri atanabilir.

(2) Ortak kooperatiflerden birinin isteği ile de mahkeme, haklı sebepler dolayısıyla tasfiye işlemini durdurabilir. Tasfiyeyi yürütmeye memur kimseleri azil ve yerlerine yenilerini atayabilir. Bunlar kendilerini tescil ve ilan ettirirler. 

Aktifleri satma yetkisi

MADDE 116- (1) Genel kurul aksine karar vermedikçe tasfiye memurları birliğin aktiflerini pazarlık suretiyle de satabilirler.

(2) Aktiflerin toptan satılabilmesi için genel kurulun kararı gereklidir. Bu karar genel kurulun 2/3 çoğunluğu ile alınır. 

Tasfiye işleri, envanter ve bilanço

MADDE 117- (1) Tasfiye memurları görevlerine başlar başlamaz Birliğin tasfiye başlangıcındaki durumunu inceleyerek buna göre envanter defterleri ile bilançosunu düzenler ve genel kurulun onayına sunarlar.

(2)       Tasfiye halinde genel kurul toplantılarında nisap aranmaz. Kararlar toplantıya katılan ortak kooperatif temsilcilerinin yarısından bir fazlasının kabulü ile verilir.

(3)  Tasfiye memurları, Birlik yönetim kurulu ve denetleme organı üyelerini davet ederek Birliğin mali durumunu gösteren bir envanter ile bilançoyu birlikte düzenler. Bu düzenleme işinde sözü edilen organ, üyelerinden çalışmaya katılmayanları beklemek zorunda değildir.

(4)     Tasfiye memurları, gerek görürlerse Birlik mallarına değer biçmek için bilirkişilere başvurabilirler.

(5)   Düzenlenen envanter ile bilanço tasfiye memurlarının huzurunda Birlik yönetim kurulu tarafından imzalanır. Envanter ve bilançonun imzalanmasından sonra tasfiye memurları dağılma halinde bulunan Birliğin envanterde yazılı bütün malları ile evrak ve defterlerine el koyar. 

Alacaklıları davet ve koruma

MADDE 118- (1) Alacaklı oldukları Birlik defterleri ve diğer belgelerden anlaşılan ve ikametgâhları bilinen şahıslar taahhütlü mektupla, diğer alacaklılar Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan suretiyle Birliğin dağılmasından haberdar edilerek alacaklarını beyana çağrılırlar.

(2) Alacaklı oldukları belli olanlar beyanda bulunmazlarsa, alacaklarının toplam tutarı Ticaret Bakanlığınca belirlenecek bir bankaya yatırılır. Birliğin henüz vadesi dolmayan borçları ve ihtilaflı bulunan borçlarının karşılığı olan para notere verilir. 

Defter ve bilgisayar kayıtlarının saklanması

MADDE 119- (1) Tasfiyenin sonunda evrak, bilgisayar kayıtları ve kanunen tutulması zorunlu olan defterler on yıl saklanmak üzere Birliğin bulunduğu yerin sulh hukuk mahkemesine verilir. 

Birlik unvanının ticaret sicilinden çıkarılması

MADDE 120- (1)Tasfiyenin sona ermesi üzerine Birliğe ait unvanın ticaret sicilinden çıkarılması tasfiye memurları tarafından sicil memurluğundan talep edilir. Bu talep üzerine sicilden çıkarılma durumu tescil ve ilan ettirilir. 

Tasfiye kurulunun sorumluluğu

MADDE 121- (1) Tasfiye kurulu üyeleri, tasfiye işlerinin bir an önce bitirilmesinden sorumludur. Tasfiye kurulu üyeleri yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğunu taşır.

(2)      Tasfiye kurulu üyelerinin, anasözleşmenin 70 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendindeki nitelikleri haiz olması şarttır.

(3)   1163 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ile 62 nci maddesi hükümleri tasfiye kurulu üyeleri hakkında da uygulanır. 

Birleşme suretiyle dağılma

MADDE 122- (1) Birlik, bütün pasif ve aktifleri ile diğer bir birlik tarafından devralınmak suretiyle dağıldığı takdirde ticaret sicilinden çıkarma işlemi, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 84 üncü maddesi hükümlerine uygun olarak yapılır. 

 

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Mali Hükümler 

Muhasebe usulü

MADDE 123- (1) Birliğin, muhasebe usulleri hakkında, 6102 sayılı Kanun hükümleri gereği Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca hazırlanan Türkiye Muhasebe Standartları uygulanır.

(2) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun bu hususlarla ilgili hükümleri saklıdır. 

Hesap yılı

MADDE 124- (1) Hazine ve Maliye Bakanlığından özel hesap dönemi izni alınmadıkça birliğin ilk faaliyete geçtiği yıldaki hesap dönemi birliğin kurulduğu tarihten, izleyen yıllarda ise 1 Ocak tarihinde başlar ve aynı yılın 31 Aralık tarihinde sona erer.

(2)   Yönetim kurulu her yıl 31 Aralık tarihi itibariyle envanter yapar, bilançoyu ve gelir gider hesaplarını hazırlayıp genel kurul toplantısından en az otuz beş gün önce denetleme organı üyelerine verir. Denetleme organı üyeleri bunları inceleyerek müştereken düzenleyecekleri raporla birlikte genel kurul toplantı tarihinden en az yirmi gün önce yönetim kuruluna iade ederler.

(3)   Bilânço ve gelir gider hesapları genel kurul toplantısından en az onbeş gün öncesinden itibaren bir yıl süre ile birlik merkezinde ve elektronik ortamda KOOPBİS’te ortak kooperatiflerin incelemesine sunulur. 

Defter tutma mükellefiyeti

MADDE 125- (1) Birlikte aşağıdaki defterlerin tutulması zorunludur:

a)   Yevmiye Defteri,

b)  Defteri Kebir,

c)   Envanter Defteri,

ç) Ortaklar (Pay) Defteri,

d)  Yönetim Kurulu Karar Defteri,

e)   Genel Kurul Karar ve Müzakere Defteri.

(2) Birlikte bu defterlerden başka 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan hükümler gereği işin mahiyeti ve öneminin gerektirdiği diğer defterler de tutulur. 

Yevmiye defteri

MADDE 126- (1) Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin ilgili belge veya ispata dayanan evraktan çıkarılarak tarih sırasıyla ve “Madde” halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir.

(2)   Yevmiye maddelerinin en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:

a)   Madde sıra numarası,

b)  Tarih,

c)   Borçlu hesap,

ç) Alacaklı hesap,

d) Tutar,

e) Her kaydın dayandığı belgelerin türü ile varsa tarihleri ve sayıları.

(3) Yevmiye defteri ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı olur. Vergi kanunlarına uygun olmak şartıyla müteharrik yapraklı defterler de kullanılabilir. 

Defteri kebir

MADDE 127- (1) Defteri kebir, yevmiye defterine geçirilmiş olan işlemleri buradan alarak sistemli bir şekilde ilgili olduğu hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir.

(2)   Defteri kebirdeki kayıtların en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:

a)   Tarih,

b)  Yevmiye defteri madde sıra numarası,

c)   Tutar,

ç) Toplu hesaplarda yardımcı nihai hesapların isimleri.

(3)  126 ıncı maddenin üçüncü fıkrası hükmü defteri kebir hakkında da uygulanır. 

Envanter defteri

MADDE 128- (1) Envanter defteri, Birliğin açılışında ve açılıştan sonra her hesap döneminin sonunda taşınmazların, alacakların, borçların, nakit para tutarının ve varlıklar ile borçların değerlerinin teker teker kaydedildiği ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı defterdir.

(2)   Hesap dönemi on iki ayı geçemez. 213 sayılı Kanunun ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla envanter, düzenli bir işletme faaliyetinin akışına uygun düşen süre içinde ve her halükârda hesap döneminin sonundan itibaren üç ay içinde çıkarılır ve deftere kaydedilir.

(3)     126 ncı maddenin üçüncü fıkrası hükmü envanter defteri hakkında da uygulanır. 

Ortaklar defteri

MADDE 129- (1) Birlik ortaklarının bilgilerinin kaydedildiği ciltli ve sayfaları müteselsil sıra numaralı defterdir. Pay/Ortaklar defterine yapılacak kayıtların en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:

a)   Birliğin unvanı,

b)  Ortağın unvanı,

c)   Ortağın adresi,

ç) Ortağın diğer iletişim bilgileri,

d)  Ortağın birliğe girdiği ve çıktığı tarihler,

e)   Ortaklığın edinimine ilişkin gerekli açıklamalar.

(2)      Ortaklığın usulüne uygun olarak devredildiği ispat edilmediği sürece, devralan pay/ortaklar defterine yazılamaz. Her ortak defterde ayrı bir sayfada izlenir. Ortaklığı devralan yeni ortak da ayrı bir sayfada izlenir. 

Yönetim kurulu karar defteri

MADDE 130- (1) Birlik yönetim kurulunun, birlik yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararların yazılacağı ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden defterdir. Karar defterindeki kayıtların en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:

a)   Karar tarihi,

b)  Karar sayısı,

c)   Toplantıda hazır bulunanlar,

ç) Kararın içeriği,

d)  Üyelerin imzaları.

(2) Kararın, üyelerden birinin yaptığı öneri üzerine diğerlerinin yazılı onayı ile alındığı durumlarda bu husus ayrıca belirtilir ve imzaların bulunduğu kâğıt veya kâğıtlar da karar defterine yapıştırılır. Bir önerinin veya önerilerin ıslak imza ile imzalanması şeklinde alınan kararlar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 390 ıncı maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca karar defterine yapıştırılır; aksi halde karar geçersizdir. Her yönetim kurulu üyesi alınan karara ilişkin muhalefetinin bir şerh ile karar metnine geçirilmesini isteyebilir. Üyelerin şerh yazma talebi hiçbir sebeple reddedilemez; şerh yazılmasına engel olunamaz. Şerh, sahibi dışında hiç kimse tarafından değiştirilemez. 

Genel kurul toplantı ve müzakere defteri

MADDE 131- (1) Birliğin genel kurul toplantılarında görüşülen hususların ve alınan kararların kaydedildiği ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden defterdir. Genel kurul toplantı ve müzakere defteri, Birlik genel kurul toplantısı yapılırken genel kurulda sorulan sorular, verilen cevaplar, sunulan önergeler, alınan kararlar işlenerek düzenlenebileceği gibi hazırlanan toplantı tutanağının deftere yapıştırılması şeklinde de tutulabilir. 

Defter onayları

MADDE 132- (1) Birliğin tutmakla yükümlü olduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay/ortaklar defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin açılış onayları, 6102 sayılı Kanunda belirtilen süreler dahilinde bu Kanun ve Ticari Defterlerin tasdikine ilişkin diğer mevzuat uyarınca yapılır.

(2)     Yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ile yönetim kurulu karar defterinin açılış onaylarının her hesap dönemi için yapılması zorunludur. Pay/ortaklar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri yeterli yaprakları bulunmak kaydıyla izleyen hesap dönemlerinde de açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebilir.

(3)   Onaya tabi defterlerin hesap dönemi içinde dolması dolayısıyla veya başka sebeplerle yıl içinde yeni defter kullanmaya mecbur olanlar bunları kullanmaya başlamadan önce açılış onayı yaptırmak zorundadırlar.

(4)     Pay/ortaklar defterinin yenilenmesinin gerektiği durumlarda açılış onayı yapılacak yeni defter, kullanımına son verilecek defterle veya zayi edilmişse zayi belgesi ile birlikte notere ibraz edilir. Yeni pay/ortaklar defterinin açılış onayının yapıldığı sırada noter, eski deftere veya zayi belgesine yeni pay defterinin açılış onayının yapıldığını tarih ve sayı belirtmek suretiyle şerh düşer. Eski defterde veya zayi belgesinde söz konusu şerhi gören noter tekrar bir açılış onayı yapamaz.

(5)  Yevmiye defteri ile yönetim kurulu karar defteri 6102 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen süreler dahilinde notere ibraz edilip, son kaydın altına noterce “Görülmüştür” ibaresi yazılarak mühür ve imza ile onaylanması zorunludur.

(6)  Yönetim kurulu karar defteri, yevmiye defteri, envanter defteri ve defteri kebir yeterli yaprakları bulunması halinde yeni hesap döneminin ilk ayı içerisinde onay yenilemek suretiyle kullanılmaya devam edilebilir.

(7)   Onay yenilemede defterlerin türü değiştirilemez. 

Avanslar ve ödemeler

MADDE 133- (1) Birliğin amaç ve işleri dışında avans verilemez ve ödeme yapılamaz. Her türlü ödemelerin geçerli belgelere dayandırılması şarttır.

(2)   Verilecek avansın sebebi, miktarı, süresi, geri alınma şartları, kapatılması şekli ile kasada günlük olarak bulundurulacak azami para miktarı ve Birlik parasının amaçlara uygun şekilde değerlendirilmesi usulü yönetim kurulu tarafından belirlenir.

 

DOKUZUNCU BÖLÜM

Çeşitli Hükümler 

Teftiş ve denetleme

MADDE 134- (1) Tarım ve Orman Bakanlığı’nın teftiş ve denetleme hususlarındaki görev ve yetkileri şunlardır:

a)   Birliğin işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere, kontrolörlere veya denetim için görevlendirilecek olan personele denetlettirmek, denetim sonuçlarına göre gerekli talimatı vermek,

b)  Yapılan denetimler sonucunda, Birliğin ve iştiraklerinin yönetim kurulu üyeleri ile üst düzey yöneticilerinin, hukuka açıkça aykırı eylem ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda, kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak gecikmesinde sakınca görülen hallerde ileride telafisi güç veya imkansız zararlara yol açılmasının engellenmesi amacıyla bu kişilerin görevlerine tedbiren son vermek ve bir yıl içerisinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapılması için gerekli tedbirleri almak.

c)   Verilen kredilerin açılış gayesine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını, plan ve projesine uygunluğu, teknik özellikleri ve kalite açısından denetlemek.

ç) Birliklerde görevli bulunanlar bu kuruluşlara ait mal, para ve para hükmündeki kağıtları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kontrolörlere, denetimle görevlendirilen personele ve kredi kuruluşlarının denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelemesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler. Teşekküle ilişkin olarak istenilen her türlü bilgi, belge ve kayıtlar, tanınan süre içinde tam olarak verilmek zorundadır. 

Ticaret kanunu hükümlerine atıf

MADDE 135- (1) Bu anasözleşmede aksine açıklama olmayan hususlarda 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile bu Kanunun 98 inci maddesinde yer alan hüküm doğrultusunda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunundaki anonim şirketlere ait hükümler uygulanır. 

Uyuşmazlıkların çözümü

MADDE 136- (1) Ortak kooperatiflerle birlik arasında ve ortak kooperatiflerin kendi aralarında doğacak uyuşmazlıklar öncelikle Birlik genel kuruluna aksettirilir. Genel kurulca halline imkân bulunmayan uyuşmazlıklar 1163 sayılı Kanunun 95 inci maddesine uygun olarak çözümlenmeye çalışılır. Bu şekilde giderilmeyen uyuşmazlıklar için yargı organlarına başvurulur.

(2) Üçüncü şahıslarla Birlik arasında çıkacak uyuşmazlıklar ise yargı organlarınca çözümlenir. 

Belirlenen bölgelerde birlik bulunmama hali

MADDE 137- (1) Tarım ve Orman Bakanlığınca tespit edilen bir bölgede birlik kurmak üzere aynı çalışma konularına sahip yeterli sayıda kooperatifin bulunmaması halinde bu gibi kooperatifler, Bakanlıkça belirlenen en yakın bölgedeki aynı konuda faaliyet gösteren birliğe ortak olabilir.

(2) Söz konusu bölgede aynı türde birliğin kurulması halinde bu gibi kooperatifler ortak olduğu diğer bölgedeki birlikten ayrılarak kendi bölgesindeki birliğe ortak olmak zorundadır.

  

ONUNCU BÖLÜM

İntibak ve Yürürlük 

İntibak

MADDE 138- (1) Hayvancılık Kooperatifleri Birlikleri, mevcut Anasözleşmelerini, 7339 sayılı “Kooperatifler Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” un 19 uncu maddesinde yazılı olan “Kooperatifler ve üst kuruluşları, anasözleşmelerini en geç üç yıl içinde bu Kanun hükümlerine intibak ettirmek zorundadır. Anasözleşmelerini intibak ettirmeyen kooperatif ve üst kuruluşları dağılmış sayılır.” hükmü gereği; en geç, 7339 sayılı Kanun’ un yürürlüğe girdiği tarihten beş yıl sonrası olan 26/10/2026 tarihine kadar bu Anasözleşmeye intibak ettirmek zorundadırlar. 

Yürürlük

MADDE 139- (1) Sınırlı Sorumlu Hayvancılık Kooperatifleri Birliği Örnek Anasözleşmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının 12/05/2025 tarihli ve E-98096904-205.02-19077723 sayılı Onayı ile yürürlüğe konulmuştur. 

(2) Hayvancılık konularında faaliyet gösterip de birlik kurmak isteyen kooperatifler, bu örnek “Sınırlı Sorumlu Hayvancılık Kooperatifleri Birliği” anasözleşmesini kullanacaklardır. 

Birliğin Kurucu Ortakları

Kurucu kooperatiflerin unvanı, merkezi, temsile yetkili kişilerin adı soyadı ve imzası, taahhüt edilen ve ödenen sermaye ile alınan ortaklık payı aşağıdaki tabloda yazılı olup; kuruluşta peşin ödedikleri sermaye paylarının tutarı...................... TL’ dir.